Adıyaman'da yaz sonunda tütün dizme mevsimi başlar. Kadınlar, erkekler, gençler, yaşlılar avlularda ya da gölgeliklerde yere bağdaş kurup oturur, tütün yapraklarını iğneyle ipe dizer. Saatler süren bu iş, sabahın erken saatlerinden akşama kadar devam eder. Gün sonunda beller tutulur, dizler sızlar, enseler kaskatı olur. Ve pek çok evde, bu ağrılar için ilk başvurulan şey bir ağrı kesici olur.
Fizik tedavi birimimize Adıyaman'dan gelen hastaların önemli bir kısmı, ağrılarını uzun süre ilaçla bastırmış kişiler. Bazıları her gün ağrı kesici alıyor, bazıları komşusunun önerdiği bir kremi sürüyor, bazıları da ağrı arttığında iğne vurdurmaya gidiyor. Bu yöntemler kısa süreli rahatlama sağlayabilir; ama yanlış ya da uzun süreli kullanıldığında ciddi sorunlara yol açabiliyor ve ağrının asıl nedeninin gözden kaçmasına neden olabiliyor.
Biz de Adıyaman'dan fizik tedavi doktoru arayan okurlarımız için, kas ve eklem ağrılarında kullanılan ilaçları ve uygulamaları anlatmaya karar verdik: ne işe yaradıklarını, risklerini, ne zaman yetmediklerini ve ne zaman bir hekime görünmek gerektiğini. Tütün dizme gibi yerde oturarak yapılan işlerde korunma yollarına da değindik.
Fizik tedavi birimimiz Van'da, Urartu Göz Tıp Merkezi'nin bünyesinde; Adıyaman'da şubemiz yok. Birimimizde fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı Uzm. Dr. Sedat Öztürk hasta kabul ediyor. Adıyaman ile Van arasındaki yol uzun olduğu için, düzenli tedavi gerektiren durumlarda Adıyaman'daki bir fizik tedavi merkeziyle çalışmanızı da öneriyoruz.
Aşağıda anlatılanlar ilaç kullanımı için bir öneri değil; hangi ilacı ne kadar kullanacağınıza hekiminiz ve eczacınızla birlikte karar vermelisiniz.
En sık kullanılan ağrı kesicilerle başlayalım. Bunların bir grubu, iltihap giderici ağrı kesiciler olarak biliniyor. Bu ilaçlar hem ağrıyı hem de dokudaki iltihabı azaltıyor ve kas ve eklem ağrılarında sık kullanılıyor. Kısa süreli ve doğru dozda kullanıldığında faydalı olabiliyorlar.
Ama bu ilaçların bilinmesi gereken riskleri var. Mideyi tahriş edip mide ağrısına, gastrite, ülsere ve hatta mide kanamasına yol açabiliyorlar; özellikle aç karnına, uzun süreli ve yüksek dozda kullanıldığında ve ileri yaştakilerde bu risk artıyor. Böbreklere zarar verebiliyorlar; böbrek hastalığı olanlarda, susuz kalanlarda ve bazı tansiyon ilaçlarını kullananlarda bu risk daha yüksek. Tansiyonu yükseltebiliyorlar ve kalp hastalarında dikkatli kullanılmaları gerekiyor. Kan sulandırıcılarla birlikte kullanıldığında kanama riskini artırabiliyorlar.
Bir başka sık hata, aynı gruptan iki farklı ağrı kesiciyi aynı anda kullanmak. Farklı isimlerle satılan iki ilacın etken maddesi aynı gruptan olabiliyor ve birlikte kullanıldığında yan etki riski katlanıyor. Bu yüzden bir ağrı kesici kullanıyorsanız, başka bir ağrı kesiciye başlamadan önce eczacınıza ya da hekiminize danışın.
Diğer bir ağrı kesici grubu, mideye daha az zarar veren ama iltihap giderici etkisi olmayan ilaçlar. Bunlar da önerilen dozda kullanıldığında genellikle güvenli; ama yüksek dozda karaciğere zarar verebiliyorlar. Soğuk algınlığı ilaçlarının bir kısmı da aynı etken maddeyi içerdiği için, birlikte kullanıldığında farkında olmadan yüksek doza ulaşılabiliyor.
Bir fizik tedavi doktorunu değerlendirirken, kullandığınız ilaçları ayrıntılı olarak sorup sormadığına bakın. Ne zamandan beri, hangi dozda ve ne sıklıkla ağrı kesici aldığınızı, mide, böbrek ya da kalp sorununuz olup olmadığını soran bir hekim, size daha güvenli bir tedavi planı önerebiliyor.
İyi bir hekim, ağrı kesiciyi bir çözüm olarak değil, ağrının nedenine yönelik tedavinin yanında, geçici bir yardımcı olarak görür. Ağrınızın nedenini bulmak ve ilaca olan ihtiyacınızı azaltacak bir plan yapmak, uzun vadede çok daha faydalı.
Her gün ağrı kesici almanız gerekiyorsa ya da ağrı kesicilere rağmen ağrınız geçmiyorsa, bu bir hekime görünmeniz gerektiğinin işareti.
Kas gevşeticilere geçelim. Bel ve boyun tutulmalarında sık kullanılan bu ilaçlar, kas spazmını azaltarak ağrıya yardımcı olabiliyor. Ama birçoğu uyku hali, baş dönmesi ve dikkat dağınıklığı yapabiliyor. Bu yüzden kas gevşetici kullanırken araç kullanmamak, yüksekte ya da makine başında çalışmamak gerekiyor. İleri yaştakilerde baş dönmesi düşme riskini artırabiliyor. Kas gevşeticiler genellikle kısa süreli kullanım için öneriliyor.
Kremler ve jeller de çok yaygın. İltihap giderici etken madde içeren kremler, ağrılı bölgeye sürüldüğünde, ağızdan alınan ilaçlara göre daha az yan etkiyle bir miktar rahatlama sağlayabiliyor. Özellikle diz ve el gibi yüzeye yakın eklemlerde faydalı olabiliyorlar. Ama bu kremler de çok geniş alanlara ve uzun süre sürüldüğünde vücuda emilebiliyor. Kremi sürdükten sonra ellerinizi yıkayın ve gözlerinize değdirmeyin.
Isıtıcı ya da soğutucu etkili kremler ve bantlar ise kas ağrısında geçici bir rahatlama hissi verebiliyor. Bunları açık yaraların, tahriş olmuş derinin üzerine sürmeyin ve sürdükten sonra bölgeyi sıcak bir şeyle sarmayın; ciltte yanığa yol açabiliyor.
Fizik tedavi merkezi seçerken, tedavi planınızın yalnızca ilaçlardan ve cihazlardan oluşup oluşmadığına bakın. Kas ve eklem ağrılarının kalıcı tedavisinde egzersiz, doğru hareket alışkanlıkları ve gerektiğinde manuel tedavi, ilaçlardan çok daha önemli bir yer tutuyor. İyi bir plan, zamanla ilaca olan ihtiyacınızı azaltmayı hedefliyor.
Tedavi planınızın bir fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı tarafından yapılması ve gidişatın düzenli olarak değerlendirilmesi de önemli. Bel ağrısı bacağa yayılıyor, bacakta uyuşma ya da güçsüzlük yapıyorsa, bel fıtığı düşünülüyor ve ilaçla geçiştirilmeden muayene edilmesi gerekiyor. Bu konuda bel fıtığı sayfamıza bakabilirsiniz.
İdrar ya da dışkı kontrolünde zorlanma, oturma bölgesinde his kaybı ya da hızla ilerleyen bacak güçsüzlüğü varsa ise ağrı kesici almak yerine hemen Adıyaman'daki en yakın acil servise gidin.
İğnelere geçelim; çünkü halk arasında ağrı için iğne vurdurmak çok yaygın. Ağrı kesici ve kas gevşetici iğneler, ağızdan alınan ilaçlarla aynı etken maddeleri içeriyor ve aynı riskleri taşıyor; iğneyle verilmeleri bu riskleri ortadan kaldırmıyor. Üstelik kalçaya yapılan iğnelerin yanlış yere yapılması, siniri zedeleyebiliyor ya da iğne yerinde apseye yol açabiliyor. İğnelerin yalnızca hekim önerisiyle ve sağlık kuruluşlarında, bir sağlık çalışanı tarafından yapılması gerekiyor.
Kortizon içeren iğneler ayrı bir başlık. Kortizon güçlü bir iltihap giderici ve bazı durumlarda, örneğin bazı tendon ve eklem iltihaplarında, hekim tarafından doğru yere ve doğru dozda yapıldığında faydalı olabiliyor. Ama kortizonun sık ve kontrolsüz kullanımı ciddi yan etkilere yol açabiliyor: kan şekerinin yükselmesi, tansiyonun yükselmesi, kemik erimesi, kilo alımı, mide sorunları, enfeksiyonlara yatkınlık ve tendon ile kıkırdağın zayıflaması. Şeker hastalarında kortizonlu bir iğne, birkaç gün boyunca kan şekerini belirgin şekilde yükseltebiliyor.
Ağrı her arttığında kortizonlu iğne yaptırmak, bu yüzden önerilmeyen bir yaklaşım. Hangi iğnenin ne zaman ve ne sıklıkla yapılabileceğine, sizi muayene eden hekimin karar vermesi gerekiyor.
Fizik tedavide kullanılan bazı enjeksiyon yöntemleri de var: eklem içine yapılan enjeksiyonlar, proloterapi, PRP, ozon ve nöral terapi gibi. Bu yöntemler, belirli tanılarda ve uygun hastalarda tedavi planının bir parçası olabiliyor. Ama her yöntemin bir endikasyonu, bir sınırı ve bazı riskleri var; hangisinin size uygun olduğuna muayeneden sonra karar veriliyor.
Birimimizde ilk görüşmede ağrınızın hikâyesi, şimdiye kadar kullandığınız ilaçlar ve iğneler, mide, böbrek, kalp ve şeker gibi sağlık sorunlarınız ayrıntılı olarak soruluyor; ardından muayene yapılıyor. Gerekirse görüntüleme ya da tahlil isteniyor. Tedavi planı bu değerlendirmeye göre hazırlanıyor ve egzersiz, manuel terapi, kuru iğneleme ve diğer seçeneklerden uygun olanlarını içerebiliyor. Bu planın bir hedefi de, uzun süreli ağrı kesici kullanımını azaltmak.
Diz kireçlenmesi hakkında bilgi için kireçlenme, yaygın vücut ağrısı için fibromiyalji sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Tütün dizme işine dönelim. Saatlerce yere bağdaş kurarak, öne eğilip yaprakları iğneye geçirerek çalışmak, bel, diz, kalça ve boyun için yorucu bir pozisyon. Bağdaş kurmak kalça ve dizleri uzun süre bükülü tutuyor; öne eğilmek bel kaslarını sürekli gergin tutuyor; başı öne eğik tutmak ense kaslarını yoruyor. Bu pozisyonda geçen bir sezonun sonunda bel, diz ve boyun ağrıları çok sık görülüyor.
Bu yükü azaltmak için birkaç öneri: Mümkünse yere değil, alçak bir tabureye ya da bir mindere oturun; kalçanızın dizlerinizden biraz yüksekte olması belinize binen yükü azaltır. Sırtınızı bir duvara ya da bir yastığa yaslayabileceğiniz bir yer seçin. Tütün yapraklarını yere değil, önünüze konacak alçak bir masaya ya da bir kasanın üzerine koyun; böylece öne eğilme açınız azalır. Her yarım saatte bir kalkıp birkaç dakika yürüyün, belinizi ve bacaklarınızı esnetin.
İleri yaştakiler ve dizlerinde kireçlenme olanlar için yerde bağdaş kurmak özellikle zor. Bu kişilerin tütün dizmeyi bir sandalyede, önlerine konan bir masada yapması, dizlerinin ve kalçalarının çok daha az zorlanmasını sağlıyor.
Tütün işinde ellerin ve bileklerin de saatlerce tekrarlayan hareketler yaptığını unutmayalım. İğneyi yaprağa batırıp ipe geçirmek, parmaklarda ve bileklerde zorlanmaya yol açabiliyor. Geceleri parmaklarda uyuşmayla uyanıyorsanız, bilekte sinir sıkışması olabilir ve muayene gerekiyor.
Fizik tedavi merkezlerini karşılaştırırken, size işinize uygun öneriler verilip verilmediğine bakın. Tütün dizen bir kadının bel ağrısıyla, masa başında çalışan bir memurun bel ağrısı aynı şekilde ele alınmıyor. Hiçbir merkezin size kısa sürede kesin iyileşme vaat etmemesi gerekiyor.
Tütün işinde çalışanlarda bir başka sağlık sorunu da yaşanabiliyor: Yaş tütün yapraklarıyla uzun süre temas, yaprağın içerdiği maddelerin deriden emilmesine yol açabiliyor ve baş dönmesi, bulantı, kusma ve halsizlik gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor. Bu belirtiler fark edildiğinde işi bırakmak, ıslak kıyafetleri değiştirmek, bol su içmek ve gerekirse bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekiyor. Yaş yaprakla çalışırken eldiven ve uzun kollu kıyafet giymek bu riski azaltıyor.
İlaçların güvenli kullanımı için genel öneriler: Bir ilacı kullanmadan önce prospektüsünü okuyun ya da eczacınıza danışın. Önerilen dozu ve süreyi aşmayın. Aç karnına ağrı kesici almayın. Birden fazla ağrı kesiciyi birlikte kullanmayın. Mide, böbrek, karaciğer ya da kalp hastalığınız varsa, kan sulandırıcı kullanıyorsanız, hamileyseniz ya da emziriyorsanız, ağrı kesici kullanmadan önce mutlaka hekiminize danışın. Başkasına yazılmış bir ilacı ya da iğneyi kullanmayın.
Kullandığınız tüm ilaçların bir listesini yanınızda taşımanız, hem fizik tedavi muayenesinde hem de herhangi bir hekime başvurduğunuzda çok işe yarar. Bitkisel ürünleri ve takviyeleri de bu listeye ekleyin.
Adıyaman'dan merkezimize gelecekseniz, daha önce çekilmiş röntgen, MR ya da tomografi görüntülerini, raporlarını ve kullandığınız tüm ilaçların listesini getirin. Adıyaman'dan gelenler genellikle Kâhta ve Siverek üzerinden Diyarbakır'a, oradan Batman, Bitlis ve Tatvan üzerinden Van'a ulaşıyor.
Randevu için çağrı merkezimizi 0850 440 44 45'ten ya da merkezimizi 0432 215 79 99'dan arayabilirsiniz. WhatsApp'tan 0539 235 34 34 numarasına ağrınızın yerini, ne zamandan beri sürdüğünü ve şu an kullandığınız ilaçları yazmanız yeterli. Adresimiz Halilağa Mahallesi İpekyolu Caddesi, Stad Karşısı 3. Sokak No:3, İpekyolu / Van.
Hekimimizi tanımak için Uzm. Dr. Sedat Öztürk sayfasına, tamamlayıcı bir yöntem olarak hacamatı merak ediyorsanız Adıyaman hacamat yazımıza bakabilirsiniz. Ağrı kesici ağrıyı susturabilir; ama ağrının neden konuştuğunu anlamak için bir muayene gerekiyor.