Batman, Türkiye'nin petrol şehri. Rafinerinin bacaları, sondaj kuleleri, sanayi sitesindeki atölyeler, yeni yükselen binaların inşaatları şehrin manzarasının bir parçası. Bu manzaranın göz sağlığı açısından bir anlamı var: Batman'dan merkezimize ulaşan hastalar arasında iş başında gözünü yaralayanların oranı dikkat çekici. Kaynak yaparken gözü kamaşan usta, taşlama yaparken gözüne metal parçası kaçan çırak, temizlik kimyasalı sıçrayan işçi, kireç ya da çimentoyla çalışan inşaat ustası.
Bu yaralanmaların bir kısmı birkaç gün içinde iz bırakmadan iyileşiyor. Bir kısmı ise, özellikle ilk dakikalarda doğru müdahale yapılmadığında, kalıcı görme kaybına yol açabiliyor. O ilk dakikalarda ne yapılacağını bilmek, bu yüzden her çalışan için hayati değerde bir bilgi.
Elbette Batman'dan gelen hastalarımızın tamamı iş kazası geçirmiş kişiler değil. Gözlük numarası değişen gençler, şaşılığı fark edilen çocuklar, kataraktı olan yaşlılar ve göz dibi kontrolüne gelen şeker hastaları da bu listenin büyük bir kısmını oluşturuyor.
Merkezimiz Urartu Göz Tıp Merkezi, 2005 yılında Van'da kuruldu. Batman'da bir şubemiz yok; Batman merkezden, Kozluk'tan, Sason'dan, Beşiri'den, Gercüş'ten ve Hasankeyf'ten gelen hastaları Van'daki muayenehanelerimizde karşılıyoruz.
Aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşıyor. Acil bir göz yaralanmasında Batman'daki en yakın acil servise başvurmanız gerekiyor.
Kimyasal göz yanıklarıyla başlayalım, çünkü burada her saniye önemli. Göze sıçrayan kimyasal madde, temas süresi uzadıkça gözün yüzeyine daha derin zarar veriyor. Bu yüzden müdahale, hastaneye gitmeden, kaza yerinde başlamalı.
Gözünüze bir kimyasal kaçtığında yapmanız gereken ilk şey, hiç vakit kaybetmeden gözünüzü bol temiz suyla yıkamak. Göz kapaklarınızı parmaklarınızla açık tutun, suyun gözün her yerine ulaşmasını sağlayın ve en az on beş, yirmi dakika boyunca yıkamaya devam edin. Bir musluk, bir hortum, bir şişe su; ne bulursanız kullanın. Göz duşu olan iş yerlerinde bunu kullanın. Ardından kimyasalın adını ya da kutusunu yanınıza alarak en yakın acil servise gidin.
Kimyasalların hepsi aynı derecede tehlikeli değil. Kireç, çimento, sönmemiş kireç, amonyak ve bazı temizlik maddeleri gibi alkali maddeler, göz dokusuna derinlemesine işleyebildiği için asitlerden daha ciddi hasar verebiliyor. Kireç ya da çimento tozunun göze kaçması, inşaatlarda çok sık görülen ve ciddiye alınması gereken bir durum.
Gözü yıkarken yapılmaması gerekenler de var: Gözü ovuşturmayın, kimyasalı nötralize etmek için başka bir madde, örneğin süt ya da sirke kullanmayın, yıkamayı birkaç saniye yapıp bırakmayın. Kontakt lens takıyorsanız, yıkamaya başladıktan sonra lensi çıkarmaya çalışın, ama lensi çıkarmak için yıkamayı geciktirmeyin.
Kimyasal yanıktan sonraki günlerde de dikkat gereken konular var. Göz yüzeyi iyileşirken hekiminizin verdiği damlaları aksatmadan kullanmanız, kontrolleri atlamamanız gerekiyor. Ağır yanıklarda göz kapağının iç yüzü ile göz küresi arasında yapışıklıklar gelişebiliyor ya da kornea bulanık kalabiliyor; bu sorunlar ancak düzenli takiple erken fark edilip tedavi edilebiliyor. İşe dönüş tarihini de hekiminizle birlikte belirleyin.
Taşlama, kesme ve delme işlerinde göze kaçan metal parçacıkları da sık karşılaştığımız bir sorun. Hızla fırlayan küçük bir metal parçası korneaya saplanabiliyor ve birkaç saat içinde etrafında pas halkası oluşturabiliyor. Gözde batma, sulanma, kızarıklık ve bir şey varmış hissi bu durumun belirtileri. Bu parçacığın bir göz hekimi tarafından özel aletlerle çıkarılması gerekiyor; kendiniz ya da bir arkadaşınız iğne ya da mendil ucuyla çıkarmaya çalışmamalı.
Daha ciddi bir durum, gözün içine giren parçacıklar. Çekiçle metale vururken ya da yüksek hızda dönen bir aletle çalışırken fırlayan bir parça, korneayı delip gözün içine girebiliyor. Bu durumda bazen çok az ağrı oluyor ve kişi yaralanmayı önemsemeyebiliyor. Çekiçle çalışırken gözünüze bir şey çarptıysa ve görmeniz azaldıysa, ağrınız az olsa bile beklemeden acil servise gidin.
Kaynak ışığı da ayrı bir konu. Koruyucu maske olmadan kaynak yapmak ya da kaynak yapılan bir ortamda korumasız bulunmak, korneanın morötesi ışınla yanmasına yol açıyor. Ustalar arasında kaynak gözü olarak bilinen bu durumun belirtileri genellikle birkaç saat sonra, çoğu zaman gece başlıyor: şiddetli batma, sulanma, ışığa bakamama ve gözleri açamama. Çoğu zaman bir-iki gün içinde iyileşiyor, ama çok ağrılı ve tekrarlandığında gözün yüzeyine zarar verebiliyor.
Bu yaralanmaların neredeyse tamamı önlenebilir. Kaynak işinde uygun filtreli kaynak maskesi, taşlama ve kesme işlerinde yanları kapalı koruyucu gözlük, kimyasallarla çalışırken sıçramaya karşı koruyucu gözlük ya da yüz siperi takmak, bir gözün kaybedilmesini önleyebiliyor. İş yerinizde bu ekipmanlar yoksa, talep etmek hakkınız.
Göz yaralanmalarında ilk müdahale en yakın acil serviste yapılmalı. Ama bazı yaralanmalar, ilk müdahaleden sonra da uzun süreli takip ve tedavi gerektiriyor. Kimyasal yanıktan sonra göz yüzeyinin iyileşmesi, kornea yaralanmasından sonra kalan izler, göz içine giren bir cismin ardından gelişen katarakt ya da retina sorunları bunlara örnek.
Bu tür durumlarda, ilgili alanda deneyimli bir göz hekimiyle çalışmak önemli. Kornea ve göz yüzeyi hastalıkları, retina ve katarakt cerrahisi ayrı ayrı deneyim gerektiriyor. Bir hekimi değerlendirirken, şikâyetinizle ilgili alanda çalışıp çalışmadığını sormak, size doğru yolu gösterebilir.
Muayenenin kapsamı da önemli. Göz yaralanmasından sonra yalnızca gözün ön yüzüne değil, göz içine ve göz dibine de bakılması gerekiyor. Göz bebeği büyütülerek yapılan bir göz dibi muayenesi, ilk bakışta fark edilmeyen bir retina yırtığını ya da göz içindeki bir yabancı cismi ortaya çıkarabiliyor.
Hekimin size durumunuzu açıkça anlatması da gerekiyor. Gözünüzde ne olduğunu, hangi tedavinin neden verildiğini, damlaları nasıl ve ne kadar süre kullanacağınızı, ne zaman kontrole gelmeniz gerektiğini ve hangi belirtilerde beklemeden başvurmanız gerektiğini bilmelisiniz.
İş kazası sonrası tedavi gören hastalar için bir not daha: Tedavi sürecinde aldığınız raporları ve muayene belgelerini saklayın. İş göremezlik ve sigorta işlemleri için bu belgeler gerekebiliyor.
Merkezimizde kornea, retina, katarakt, göz tansiyonu, şaşılık ve lazer cerrahisi alanlarında çalışan hekimlerimiz bulunuyor. Hekimlerimiz hakkında bilgi için doktorlarımız sayfasına bakabilirsiniz.
Sizden ameliyat önerisi alan bir hekimin yanında başka bir hekimin de fikrini almak istemeniz son derece doğal. Batman'dan ikinci görüş için gelen hastalarımız oluyor; bu isteği her zaman anlayışla karşılıyoruz.
Çocuklarda göz yaralanmaları da önemli bir konu. Evde temizlik malzemelerine ulaşan, bulaşık makinesi tabletini ısıran, çamaşır suyunu yüzüne döken çocuklar, acil servislerin sık karşılaştığı hastalar arasında. Temizlik malzemelerini çocukların ulaşamayacağı yerlerde, orijinal kutularında saklamak bu kazaları önlemenin en basit yolu. Kimyasal kaçtığında ise yetişkinler için geçerli olan kural çocuklar için de geçerli: hemen bol suyla yıkama ve acil servise başvuru.
Oyun sırasında gözüne sopa, kalem ya da oyuncak çarpan çocuklar da sık görülüyor. Bayram ve düğünlerde patlatılan havai fişekler ise ciddi göz yaralanmalarının önemli bir nedeni. Çocukların havai fişek ve maytap gibi patlayıcılarla oynamasına izin vermeyin.
Yaralanmaların dışında, çocuklarda göz muayenesinin zamanlaması da önemli. Görme sistemi yaklaşık yedi-sekiz yaşına kadar gelişmeye devam ediyor. Bu dönemde bir gözün iyi görmemesi, o gözün tembelleşmesine yol açabiliyor. Göz tembelliği erken fark edildiğinde gözlük, kapama tedavisi ya da damla ile çoğu zaman düzeltilebiliyor; geç fark edildiğinde kalıcı olabiliyor.
Önerilen muayene zamanları şöyle: Doğumdan sonraki aylarda bir kontrol, üç-dört yaşlarında bir muayene ve okula başlamadan önce mutlaka ayrıntılı bir göz muayenesi. Ailesinde şaşılık, göz tembelliği ya da yüksek gözlük numarası olan çocuklarda bu takvimin aksatılmaması gerekiyor.
Ailelerin dikkat edebileceği işaretler: gözlerden birinin kayması, bir gözün kısılarak ya da kapatılarak bakılması, başın sürekli bir yana eğilmesi, televizyona ya da tablete çok yakından bakılması, tahtadaki yazıları görememe ve sık göz ovuşturma. Fotoğraflarda göz bebeğinin beyaz ya da farklı parlak görünmesi ise beklemeden göz hekimine gösterilmesi gereken bir bulgu.
Göz kayması ve tembel göz konusunda merak ettiklerinizi şaşılık ile göz tembelliği sayfalarımızda ayrıntılı olarak anlattık; tedavide gözlüğün, kapamanın ve ameliyatın yerini orada bulabilirsiniz.
Çocuk muayenesinde kullanılan göz bebeğini büyüten damlalar, birkaç saat boyunca yakın görmeyi bulanıklaştırıyor ve ışığa hassasiyet yapıyor. Batman'ın güneşli günlerinde dönüş yolu için çocuğunuza bir şapka ya da güneş gözlüğü almanız işe yarar.
Batman'dan Van'a gelenler genellikle Bitlis ve Tatvan üzerinden geliyor. Kış aylarında Bitlis ile Tatvan arasındaki yüksek kesimlerde kar ve buzlanma olabiliyor; yola çıkmadan önce yol durumunu kontrol etmenizi öneriyoruz.
Batman'ın sıcak ve kuru yazları, göz kuruluğunu artırabiliyor. Rafineri ve sanayi bölgelerindeki hava kirliliği de gözlerde yanma, kızarıklık ve sulanmaya katkıda bulunabiliyor. Gün sonunda artan bu şikâyetler için hekiminizin önereceği koruyucusuz suni gözyaşları ve sık sık ara vermek çoğu zaman rahatlama sağlıyor.
Uzun yıllar açık havada, güneş altında çalışanlarda göz beyazından korneaya uzanan et beni, yani pterjium, ve kataraktın erken gelişmesi de sık görülüyor. UV korumalı bir güneş gözlüğü ve geniş kenarlı bir şapka, bu sorunlara karşı uzun vadede koruma sağlıyor. Katarakt hakkında bilgi için katarakt sayfamıza bakabilirsiniz.
Şeker hastaları için yıllık göz dibi muayenesi, şikâyet olmasa bile yapılması gereken bir kontrol. Şeker hastalığı göz dibindeki damarlara sessizce zarar verebiliyor ve belirtiler ortaya çıktığında hasar ilerlemiş olabiliyor. Ailesinde göz tansiyonu olanların da kırk yaşından sonra düzenli muayene olması önemli.
Muayeneye gelirken kullandığınız gözlükleri, önceki göz raporlarınızı ve kullandığınız ilaçların listesini getirin. Göz yaralanması sonrası kontrol için geliyorsanız, acil serviste ya da başka bir hekimde yapılan tedaviye ait belgeleri ve kullandığınız damlaların kutularını da yanınıza alın.
Muayenede göz bebekleriniz damlayla büyütülürse, sonraki birkaç saat boyunca yakını seçmekte zorlanır ve güneşten rahatsız olursunuz. Bu sürede direksiyona geçmek güvenli değil; Batman'a dönüşü bir yakınınızın kullanacağı araçla ya da otobüsle planlayın.
Randevu için çağrı merkezimizi 0850 440 44 45 numarasından, merkezimizi 0432 215 79 99 numarasından arayabilirsiniz. WhatsApp hattımız 0539 235 34 34'e adınızı, şikâyetinizi ve Batman'dan geldiğinizi yazarak randevu talebinde bulunabilirsiniz.
Göz yaralanması sonrası kontrol ya da ikinci görüş için geliyorsanız, bunu randevu alırken belirtin; sizi kornea ya da retina alanında çalışan hekimimize yönlendirmeye çalışıyoruz. Uzak illerden gelen hastalarımızın muayene ve tetkiklerini aynı gün tamamlamaya özen gösteriyoruz.
Bizi Van'da, İpekyolu ilçesindeki stadyumun karşısında bulabilirsiniz; tam adresimiz Halilağa Mahallesi İpekyolu Caddesi, Stad Karşısı 3. Sokak No:3. Harita için iletişim sayfamıza bakabilirsiniz.
Atölyede, sahada ya da inşaatta çalışıyorsanız, koruyucu gözlüğünüzü iş elbiseniz kadar önemseyin. Bir gün gözünüze bir şey kaçarsa, ilk dakikalarda bol suyla yıkamayı ve en yakın acile gitmeyi unutmayacak kadar bu bilgiyi aklınızda tutun. Planlı muayeneleriniz ve kontrolleriniz için ise Batman'dan bize ulaştığınızda yanınızdayız.