Bitlis'te kış, takvimden önce başlar ve takvimden sonra biter. Şehrin dar vadisine yağan kar bazen evlerin pencerelerine kadar yükselir, Rahva yaylasından geçen yol günlerce beyaz bir örtünün altında kalır. Bu manzara güzeldir ama gözler için zorludur. Güneşli bir kış gününde karın yansıttığı ışık, yazın en parlak öğle saatinden bile daha yoğun olabilir. Bitlis'ten gelen hastalarımızın anlattığı şikâyetlerin önemli bir kısmı da bu ışıkla, kuru ve soğuk havayla ve kapalı mekânlarda geçen uzun kış günleriyle ilgili.
Aşağıda Bitlis'ten göz doktoru arayan okurlarımızın sorularını ele aldık. Hangi şikâyette ne zaman göz doktoruna gidilmeli, hekim seçerken nelere dikkat edilmeli, çocukların gözleri ne zaman muayene edilmeli ve Van'daki merkezimize nasıl ulaşılır gibi soruların cevaplarını bir arada bulacaksınız.
Urartu Göz Tıp Merkezi, 2005'ten bu yana Van'da hizmet veren bir göz tıp merkezi. Bitlis'te bir şubemiz bulunmuyor; merkezimiz Van'ın İpekyolu ilçesinde. Bitlis merkezden, Ahlat'tan, Adilcevaz'dan, Güroymak'tan, Hizan'dan ve Mutki'den gelen hastalarımızı uzun yıllardır ağırlıyoruz. Ulaşım ve planlama konusundaki ayrıntılara yazının sonunda yer verdik.
Okumaya başlamadan önce bir uyarı: Aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Gözünüzdeki bir sorunun ne olduğunu ve nasıl tedavi edileceğini ancak bir göz hekimi muayene ettikten sonra söyleyebilir.
Kar körlüğüyle başlayalım, çünkü Bitlis'te çoğu insanın adını duyduğu ama ne olduğunu tam bilmediği bir durum. Karla kaplı bir arazide güneş gözlüğü olmadan saatler geçiren birinin gözündeki kornea tabakası, morötesi ışınlar nedeniyle bir tür güneş yanığına uğrar. Garip olan şu ki belirtiler o anda değil, birkaç saat sonra, genellikle akşam ya da gece başlar. Gözde kum dökülmüş gibi bir batma, sel gibi sulanma, ışığa bakamama ve kapakları açmakta zorlanma tipik tablodur.
Kar körlüğü çoğu zaman birkaç gün içinde iz bırakmadan iyileşir. Ancak bu birkaç gün çok ağrılı geçer ve tedavi gerekir. Önlemi ise son derece basittir: Karda uzun süre kalacaksanız, yolda kar küreyecekseniz, dağ köyüne yürüyecekseniz ya da kayak yapacaksanız UV korumalı bir güneş gözlüğü takın. Hayvanlarını karlı meraya çıkaran çobanlar ve yol açma ekiplerinde çalışanlar için bu öneri özellikle önemli.
Kış aylarında sık duyduğumuz bir diğer şikâyet kuru göz. Dışarıda soğuk ve rüzgârlı hava gözyaşını buharlaştırır, içeride ise soba ya da kalorifer havayı kurutur. Sonuç; gün sonunda artan yanma, batma ve kızarıklıktır. Uzun saatler televizyon izlemek ya da telefona bakmak, göz kırpma sayısını azalttığı için bu durumu daha da kötüleştirir. Kuru göz için hekiminizin önereceği koruyucusuz suni gözyaşları, odayı nemlendirmek ve ekran başında ara vermek çoğu zaman yeterli olur.
Göz doktoruna başvurmanızı gerektiren durumların bir kısmı aciliyet taşımaz: Gözlüğünüzün artık yetmemesi, yakını okurken zorlanmak, akşamları farların kamaştırması, sürekli sulanan bir göz. Bunlar için randevu alıp gelebilirsiniz. Ama bazı belirtiler beklemeye gelmez. Göz önünde birden bire artan siyah noktalar, ışık çakmaları, görme alanının bir kısmına perde inmesi, ani görme kaybı ve gözde şiddetli ağrıyla birlikte bulantı bu belirtilerin başında gelir. Böyle bir durumda Van'a gelmeyi planlamakla vakit kaybetmeyin; Bitlis'te en yakın acil servise ya da göz hekimine hemen başvurun.
Gözünüze kireç, çimento ya da temizlik malzemesi kaçtıysa ilk ve en önemli adım gözünüzü musluk suyuyla en az on beş dakika boyunca yıkamaktır. Yıkamayı yarıda bırakıp yola çıkmayın; bu durumda ilk dakikalarda yapılan yıkama, sonraki tedavilerin hepsinden daha değerlidir.
Bitlis'ten arayan hastalarımız bazen şöyle soruyor: Sizde en iyi göz doktoru kim? Sorunun iyi niyetle sorulduğunu biliyoruz, ama cevabı şikâyetinize göre değişiyor. Katarakt ameliyatı olacak bir hasta ile şaşılığı olan bir çocuk için doğru hekim aynı kişi olmayabilir. Mevzuat da sağlık kurumlarının kendilerini ya da hekimlerini en iyi olarak tanıtmasına izin vermiyor. Bu yüzden size sıralama yerine hekimlerimizi tanıtmayı tercih ediyoruz.
Merkezimizde altı göz hastalıkları uzmanı çalışıyor. Prof. Dr. Muhammed Batur, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalı'nda uzun yıllar öğretim üyesi olarak çalıştı ve anabilim dalının başkanlığını yürüttü. Doç. Dr. Kamil Yavuzer, doçentlik unvanını 2022'de aldı ve Van'da kamu hastanesinde altı yıl hekimlik yaptı. Op. Dr. Atilla Yazıcıoğlu ve Op. Dr. Baran Bari İlhan, merkezin kurucu hekimleri; uzmanlıklarını Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde aldılar ve katarakt, lazer, gözyaşı kanalı, glokom ve şaşılık alanlarında yıllardır çalışıyorlar. Op. Dr. Yusuf Yıldırımçakar ve Dr. Nurettin Yılmaz da kadromuzda yer alıyor.
Randevu alırken şikâyetinizi kısaca anlatırsanız, sizi o konuda daha çok çalışan hekimimize yönlendiriyoruz. Belirli bir hekimimizle görüşmek isterseniz bunu belirtmeniz yeterli. Tüm hekimlerimizin özgeçmişlerini hekimlerimiz sayfasında bulabilirsiniz.
Hangi kurumda olursa olsun, bir göz hekimini değerlendirirken dikkat edebileceğiniz bazı işaretler var. Size ayrılan zaman yeterli mi? Muayene bulguları anlayacağınız bir dille anlatılıyor mu? Önerilen tedavinin neden gerektiği, alternatifleri ve olası riskleri açıklanıyor mu? Ameliyat kararında size düşünmek için zaman tanınıyor mu? Bu soruların cevabı evet ise doğru yerdesiniz demektir.
İkinci bir görüş almak isterseniz bunu çekinmeden söyleyin. Özellikle ameliyat önerilen durumlarda başka bir hekimin de değerlendirmesini istemek, hastanın en doğal hakkıdır ve iyi bir hekim bunu anlayışla karşılar.
Bitlis'in uzun kışlarında çocuklar günlerinin büyük kısmını evde geçiriyor ve bu süre giderek daha fazla ekran karşısında geçiyor. Son yıllarda çocuklarda miyopinin, yani uzağı görememenin, belirgin şekilde arttığını görüyoruz. Uzun süre yakına odaklanmak ve gün ışığında yeterince vakit geçirmemek bu artışın en önemli nedenleri arasında sayılıyor. Kış aylarında bile çocukların her gün bir süre dışarıda, gün ışığında oynaması göz sağlığı açısından değerli; kar oyunlarında güneş gözlüğü takmaları şartıyla.
Çocukların göz muayenesinde zamanlama çok önemlidir, çünkü bazı sorunların tedavisi ancak belirli bir yaşa kadar etkili olur. Bunların başında göz tembelliği gelir. Bir gözdeki yüksek numara ya da şaşılık nedeniyle beyin o gözün gönderdiği görüntüyü kullanmamayı öğrenir. Erken yaşta fark edilen göz tembelliği gözlük ve kapama tedavisiyle büyük ölçüde düzelebilirken, geç kalındığında kalıcı olabilir. Göz tembelliği sayfamızda bu konuda daha ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.
Önerdiğimiz muayene takvimi şöyle: Altı aylıkken ilk kontrol, üç yaş civarında ayrıntılı muayene ve okula başlamadan önce mutlaka bir değerlendirme. Erken doğan bebekler, ailesinde şaşılık ya da yüksek numaralı gözlük kullanımı olan çocuklar daha erken ve daha sık muayene edilmelidir.
Ailelerin fark edebileceği bazı işaretler var: Bir gözünü kapatarak ya da kısarak bakmak, televizyona çok yaklaşmak, başını sürekli bir tarafa eğmek, sık sık gözlerini ovuşturmak, okumayı ya da ödev yapmayı çabuk bırakmak ve öğretmeninin tahtayı göremediğini söylemesi. Fotoğraflarda gözlerden birinin kaydığını ya da göz bebeğinde beyaz bir parlama olduğunu görürseniz, muayeneyi hiç ertelemeyin.
Çocuk muayenesinde genellikle göz bebeğini büyüten ve uyum kasını gevşeten damlalar kullanılır. Bu damlalar olmadan çocuklarda gözlük numarası doğru ölçülemez, çünkü çocuğun gözü uyum yaparak numarayı gizleyebilir. Damladan sonra çocuğunuz birkaç saat yakını bulanık görebilir ve ışıktan rahatsız olabilir; bu geçici bir durumdur. Şaşılık konusunda daha fazla bilgi için şaşılık sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu bölümde, belki de Bitlis'te yaşayan herkesin bilmesi gereken bir hastalıktan söz etmek istiyoruz: göz tansiyonu, tıbbi adıyla glokom. Glokomun en sık görülen tipi hiçbir belirti vermez. Ağrı yapmaz, gözü kızartmaz, görmeyi bulanıklaştırmaz. Göz içi basıncı yıllar içinde yavaş yavaş görme sinirine zarar verir ve kayıp, görme alanının kenarlarından başlar. Kişi karşısındakini net görmeye devam ettiği için hiçbir şeyden şüphelenmez. Hastalık fark edildiğinde ise kaybedilen görme alanı geri getirilemez.
Glokomu yakalamanın tek yolu düzenli göz muayenesidir. Göz tansiyonu ölçülür, görme sinirinin başı muayene edilir ve gerekirse OCT ile sinir lifleri, bilgisayarlı görme alanı testiyle de görme alanı değerlendirilir. Kırk yaşından sonra herkesin belirli aralıklarla, ailesinde glokom olanların ise yılda bir bu muayeneyi yaptırmasını öneriyoruz. Erken teşhis edilen glokom, çoğu hastada damla tedavisiyle kontrol altına alınabilir. Ayrıntılar için glokom sayfamıza bakabilirsiniz.
Glokom tanısı alan hastalarımızdan en çok duyduğumuz soru, damlaların ne zamana kadar kullanılacağı. Cevap çoğu zaman ömür boyu. Bu tedavi bir enfeksiyon tedavisi gibi bitmez; tansiyon ilacı gibi sürekli kullanılır. Damlayı aksatmak, görme sinirindeki hasarın sessizce ilerlemesine yol açabilir. Damlaların göz yanması, kızarıklık ya da kirpiklerde uzama gibi yan etkileri olabilir; bu durumda damlayı kendiliğinizden bırakmak yerine hekiminize başvurun.
Bitlis'ten gelen yaşlı hastalarımızda sık karşılaştığımız bir diğer durum katarakttır. Görme yavaşça puslanır, renkler eskisi kadar canlı görünmez, gece araç kullanırken ışıklar dağılır. Kataraktın tek tedavisi ameliyattır ve ameliyatın zamanlaması, görmedeki azalmanın günlük hayatı ne kadar etkilediğine göre belirlenir. Katarakt sayfamızda ameliyat sürecini anlattık.
Bitlis'ten merkezimize gelmek için Tatvan üzerinden göl kıyısını takip eden yol en çok kullanılan güzergâh. Kış aylarında Rahva yaylası ve Tatvan çevresinde kar ve buzlanma sık görüldüğü için yola çıkmadan önce yol durumunu öğrenmenizi, mümkünse günün aydınlık saatlerinde seyahat etmenizi öneriyoruz. Damlalı muayene olacağınız için dönüşte direksiyona sizin geçmemeniz gerekiyor; bir refakatçiyle gelmeniz en doğrusu.
Randevu oluşturmak için 0850 440 44 45 numaralı çağrı merkezimizi ya da 0432 215 79 99 numaralı sabit hattımızı arayabilirsiniz. WhatsApp'tan yazmayı tercih ederseniz numaramız 0539 235 34 34. Bitlis'ten geleceğinizi söylerseniz, randevunuzu yol sürenizi hesaba katarak ayarlamaya çalışıyoruz.
Gelirken yanınıza almanız gerekenler: kimliğiniz, kullandığınız gözlükler, varsa lensleriniz, düzenli kullandığınız ilaçların kutuları ya da listesi ve daha önce yapılmış göz muayenelerinin raporları. Glokom nedeniyle damla kullanıyorsanız, muayene günü damlanızı her zamanki saatinde damlatın.
Ahlat ve Adilcevaz'dan gelecek hastalarımız için gölün kuzey kıyısındaki Erciş yolu da bir seçenek. Hangi yolu seçerseniz seçin, randevu saatinizi yol sürenize göre ayarlayabiliriz; öğleden sonraya alınan bir randevu, sabah erken yola çıkmak zorunda kalmamanızı sağlar. Ancak damlalı muayene ve tetkikler birkaç saat sürebileceği için, kışın havanın erken karardığını da hesaba katın. Dönüşü karanlıkta ve buzlu yolda yapmak yerine, gerekirse bir geceyi Van'da geçirmek daha güvenli olabilir.
Ameliyat ya da düzenli takip gereken hastalarımız için kontrol planını ilk muayenede birlikte yapıyoruz. Hangi kontrolün mutlaka merkezimizde, hangisinin Bitlis'te bir göz hekimince yapılabileceğini konuşuyor, kullanacağınız damlaları saatleriyle birlikte yazılı olarak veriyoruz. Bitlis'e döndükten sonra aklınıza takılan bir şey olursa telefonla bize ulaşabilirsiniz. Gözünüzde ani bir kızarıklık, ağrı ya da görme azalması fark ederseniz ise kontrol tarihini beklemeden en yakın göz hekimine başvurun.
Adresimiz Halilağa Mahallesi, İpekyolu Caddesi, Stad Karşısı 3. Sokak No:3, İpekyolu / Van. Konum ve yol tarifi için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Ameliyat süreçleri hakkında bilgi almak isterseniz Bitlis göz hastanesi, gözlükten kurtulmakla ilgileniyorsanız Bitlis göz çizdirme yazımızı okuyabilirsiniz.