Diyarbakır'da yaz aylarını geçirmiş biri, öğle saatlerinde Dağkapı'dan Ofis'e yürürken gözlerin nasıl yandığını iyi bilir. Sıcaklık kırk derecenin üzerine çıktığında hava kurur, rüzgâr Dicle vadisinden ince bir toz taşır, güneş de beyaz taşlara çarpıp göze daha sert döner. Bu yüzden şehirde göz doktoruna başvuran hastaların önemli bir kısmı yanma, batma, kızarıklık ve sulanma şikâyetiyle gelir. Bir kısmı ise yıllardır taktığı gözlüğün artık yetmediğini, akşam araba kullanırken farların dağıldığını ya da okurken satırların kaydığını söyler.
Göz, şikâyetini çoğu zaman sessizce büyüten bir organdır. Katarakt yavaş yavaş görmeyi bulandırır, göz tansiyonu yıllarca hiçbir belirti vermeden görme alanını daraltır, şeker hastalığına bağlı retina hasarı ise kişi fark ettiğinde ilerlemiş olabilir. Diyarbakır gibi kalabalık ve genç nüfuslu bir şehirde düzenli göz muayenesi, ertelendikçe pahalıya patlayan işlerden biridir. Biz Van'daki Urartu Göz Tıp Merkezi olarak 2005'ten bu yana Diyarbakır'dan, Silvan'dan, Bismil'den, Ergani'den gelen hastalarımızı da ağırlıyoruz. Bu sayfada, göz doktoru ararken aklınıza takılabilecek soruları, sahada sık duyduğumuz şekliyle cevaplamaya çalıştık.
Baştan belirtelim: Merkezimiz Van'dadır, Diyarbakır'da şubemiz yoktur. Ancak hekimlerimizden Op. Dr. Atilla Yazıcıoğlu Diyarbakır doğumludur ve şehirden gelen ailelerin dilini, alışkanlıklarını, endişelerini iyi bilir. Pek çok hasta da zaten bir yakınının tavsiyesiyle, ön görüşmeyi telefonda yapıp yola çıkıyor.
Göz doktoru, yani göz hastalıkları uzmanı, tıp fakültesinden sonra yaklaşık dört-beş yıllık uzmanlık eğitimi almış hekimdir. Gözlük numarası belirlemekten katarakt ameliyatına, göz tansiyonu takibinden retina tedavisine kadar geniş bir alanda çalışır. Optisyen ya da gözlükçüyle karıştırılmamalıdır; optisyen reçeteye göre gözlük hazırlar, hastalık teşhisi koymaz ve tedavi planlamaz.
Diyarbakır'dan bize gelen hastaların şikâyetlerini kabaca üç gruba ayırabiliriz. Birinci grup, kırma kusuru olanlardır: miyop, hipermetrop, astigmat ve kırk yaşından sonra başlayan yakını görememe. İkinci grup, yaşla birlikte ortaya çıkan hastalıklardır; katarakt, göz tansiyonu (glokom) ve sarı nokta hastalığı bu gruptadır. Üçüncü grup ise çevre ve iklimle ilişkili şikâyetlerdir. Sıcak ve kuru havada gözyaşı film tabakası çabuk bozulur, kuru göz yakınmaları artar. Uzun yıllar güneş altında tarlada, inşaatta, bahçede çalışanlarda göz akının kenarından korneaya doğru ilerleyen pembe bir et büyümesi, halk arasındaki adıyla göze et gelmesi (pterjium) daha sık görülür.
Bir göz muayenesinde neler yapıldığını bilmek, randevuya gelirken hazırlıklı olmanızı sağlar. Önce görme keskinliği ölçülür ve otorefraktometre denen cihazla kırma kusuru belirlenir. Ardından göz tansiyonu ölçülür. Biyomikroskop adı verilen ışıklı mikroskopla göz kapakları, kornea, ön kamara ve mercek incelenir. Gerekirse göz bebeği damla ile büyütülerek retina ve görme siniri değerlendirilir. Damla sonrası birkaç saat yakını görmek zorlaşır ve ışık rahatsız eder; bu nedenle muayeneye gelirken araç kullanmayacak bir refakatçi ve güneş gözlüğü getirmenizi öneririz.
Şeker hastalığı olan Diyarbakırlı hastalarımıza özellikle söylediğimiz bir şey var: Görmeniz iyi olsa bile yılda en az bir kez damla ile göz dibi muayenesi yaptırın. Diyabetik retinopati erken dönemde ağrı yapmaz, görmeyi bozmaz, yalnızca muayenede fark edilir. Erken yakalandığında lazer ya da göz içi enjeksiyonla görme korunabilir; geç kalındığında ise kayıplar geri getirilemeyebilir. Retina hastalıkları sayfamızda bu konuyu daha ayrıntılı anlattık.
Kırk yaşını geçmiş herkese de iki konuda dikkat etmesini öneririz. Birincisi yakın görme. Telefonu uzağa tutarak okumaya başladıysanız, iğneye iplik geçirmek zorlaştıysa bu çoğunlukla yaşa bağlı uyum kaybıdır ve doğru numaralı bir gözlükle kolayca düzelir. Ancak hazır okuma gözlükleriyle idare etmek, iki göz arasındaki farkı ve astigmatı hesaba katmadığı için baş ağrısına yol açabilir. İkincisi göz tansiyonu. Annesinde, babasında ya da kardeşinde glokom olan kişilerde risk belirgin şekilde artar. Bu hastalığın mutlaka ağrı yapacağı sanılır ama çoğu tipi hiçbir şikâyet vermez; görme alanının kenarlarından başlayan kayıp, kişi fark ettiğinde ileri evreye ulaşmış olur. Ailede glokom öyküsü olan Diyarbakırlı hastalarımızın kırk yaşından sonra yılda bir göz tansiyonu ve görme siniri kontrolü yaptırmasını önemsiyoruz. Ayrıntılar için glokom sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu başlık en sık aratılan sorulardan biri, ama dürüst cevabı şudur: Herkes için geçerli tek bir en iyi göz doktoru yoktur. Katarakt ameliyatı olacak yetmiş yaşındaki bir hastanın ihtiyacı ile şaşılığı olan dört yaşındaki bir çocuğun ihtiyacı aynı değildir. Doğru soru, sizin sorununuz için doğru hekimin kim olduğudur. Hekim seçerken aşağıdaki noktalara bakmanızı öneririz:
Merkezimizde göz hastalıkları alanında farklı yönlere ağırlık veren altı hekim çalışıyor. Prof. Dr. Muhammed Batur uzun yıllar Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalı'nda akademisyen ve anabilim dalı başkanı olarak görev yaptı. Doç. Dr. Kamil Yavuzer, Van Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde altı yıl hekimlik yaptı. Merkezin kurucu hekimleri Op. Dr. Atilla Yazıcıoğlu ve Op. Dr. Baran Bari İlhan katarakt, lazer, gözyaşı kanalı ve şaşılık cerrahisinde yıllardır çalışıyor. Op. Dr. Yusuf Yıldırımçakar katarakt ve kırma kusuru cerrahisi ile göz çevresi cerrahisi üzerinde duruyor. Tüm hekimlerimizin özgeçmişine hekimlerimiz sayfasından ulaşabilirsiniz.
Bir de şunu söyleyelim: Tavsiye ile hekim seçmek bölgemizde çok yaygın ve çoğu zaman da işe yarıyor. Ancak komşunuzun memnun kaldığı hekimin size de aynı tedaviyi önermesini beklemeyin. Aynı yaştaki iki hastadan biri lazere uygun çıkarken diğeri çıkmayabilir. İyi bir göz doktoru, uygun olmadığınız bir işlemi yapmayı da reddedebilen hekimdir.
Çocuklar görmediklerini söylemez, çünkü bulanık görmenin normal olmadığını bilmezler. Bir göz daha iyi görüyorsa çocuk hayatını o gözle sürdürür, zayıf göz ise kullanılmadıkça tembelleşir. Göz tembelliği yedi-sekiz yaşından önce fark edildiğinde gözlük, kapama tedavisi ve takiple büyük ölçüde düzelebilir; ergenlikten sonra ise tedavi şansı belirgin şekilde azalır. Bu yüzden çocuk göz muayenesinin zamanlaması, yetişkinlerden çok daha önemlidir.
Genel olarak önerdiğimiz takvim şöyle: Doğumdan sonra çocuk doktorunun yaptığı kırmızı refle muayenesi, altı aylıkken ilk göz kontrolü, üç yaş civarında ayrıntılı muayene ve okula başlamadan önce mutlaka bir değerlendirme. Ailede şaşılık, yüksek numaralı gözlük ya da göz tembelliği varsa, çocuk erken doğmuşsa veya düşük doğum ağırlığıyla dünyaya gelmişse bu muayeneler daha sık yapılmalıdır.
Evde dikkat etmeniz gereken işaretler de var. Televizyona çok yaklaşarak izleyen, kitabı yüzüne dayayan, bir gözünü kısarak bakan, başını hep bir yana eğen, sık sık gözünü ovuşturan çocukları mutlaka muayeneye getirin. Fotoğraflarda bir gözün bebeğinde beyaz bir parlama görüyorsanız beklemeyin; bu durum nadir ama ciddi hastalıkların belirtisi olabilir. Gözlerin zaman zaman kaydığını fark ettiyseniz, bunun yaşla düzeleceğini düşünmeyin. Şaşılık kendi kendine geçen bir durum değildir ve göz tembelliğiyle birlikte seyredebilir. Bu konuyu çocuk göz sağlığı sayfamızda ayrıca ele aldık.
Çocukların muayenesi yetişkinlerinkinden farklıdır. Harf okuyamayan çocuklarda resimli ya da şekilli tablolar kullanılır, kırma kusurunu doğru ölçebilmek için çoğu zaman göze uyum kasını gevşeten damla damlatılır. Damlanın etki etmesi için yarım saat ile bir saat arası beklenir. Diyarbakır'dan gelecek ailelere tavsiyemiz, randevuyu sabah saatlerine almaları ve çocuğun sevdiği bir oyuncak ya da atıştırmalık getirmeleridir. Muayene ağlamadan, sakin geçtiğinde ölçümler de daha güvenilir olur.
Diyarbakır büyük bir şehir; üniversite hastanesi, eğitim ve araştırma hastanesi, devlet hastaneleri ve özel kurumlarda çalışan çok sayıda göz hekimi var. Pek çok hasta muayenesini şehirde olur, tedavisini de orada sürdürür. Bize Diyarbakır'dan ulaşan hastalar genellikle birkaç gruptan oluşuyor: Van ve çevresinde akrabası olup zaten bölgeye gelip gidenler, daha önce merkezimizde tedavi görmüş bir yakınının tavsiyesiyle gelenler ve belirli bir hekimimizle çalışmak isteyenler.
Uzaktan gelen hasta için en büyük endişe, yol ve kontrol sürecidir. Bu yüzden Diyarbakır'dan gelecek hastalarımızla önce telefonda ya da WhatsApp üzerinden görüşüyoruz. Elinizde önceki muayene raporları, gözlük reçetesi, kullandığınız damlaların kutusu, varsa OCT ya da görme alanı sonuçları bulunuyorsa bunları fotoğraflayıp göndermeniz, hangi hekimle ve hangi gün görüşmenizin uygun olacağını belirlememizi kolaylaştırır. Ameliyat ihtimali olan durumlarda ilk muayene ve tetkiklerin aynı gün tamamlanmasına çalışıyoruz; böylece tekrar tekrar yola çıkmanız gerekmiyor.
Ameliyat sonrası kontroller konusunda da açık olmak isteriz. Katarakt ya da lazer sonrası ilk kontrol genellikle ertesi gün yapılır. Diyarbakır'a dönecek hastalarımız için bu kontrolü Van'da yaptıktan sonra, sonraki kontrollerin hangisinin mutlaka bizde, hangisinin Diyarbakır'da bir göz hekimince yapılabileceğini yazılı olarak planlıyoruz. Kullanacağınız damlaların saatlerini ve süresini de not hâlinde veriyoruz. Yolda ya da evde aklınıza takılan bir şey olduğunda merkezimize telefonla ulaşabilirsiniz.
Diyarbakır'ın iklimiyle ilgili küçük ama işe yarayan birkaç öneri de ekleyelim. Yaz aylarında UV korumalı güneş gözlüğü bir aksesuar değil, korunma aracıdır; özellikle açık havada çalışanlar için yan tarafları da kapatan modeller daha iyidir. Klimalı ortamlarda uzun saatler geçiriyorsanız gözünüzü sık kırpmayı, ara ara uzağa bakmayı ihmal etmeyin. Kuru göz için doktor önerisi olmadan uzun süre kızarıklık giderici damla kullanmayın; bu damlalar şikâyeti geçici olarak bastırıp asıl sorunu gizleyebilir.
Randevu almak için 0850 440 44 45 ya da 0432 215 79 99 numaralı telefonlarımızı arayabilir, WhatsApp üzerinden 0539 235 34 34 numarasına yazabilirsiniz. Mesajınızda adınızı, yaşınızı, şikâyetinizi kısaca ve Diyarbakır'dan geleceğinizi belirtmeniz yeterli. Size uygun günü ve hekimi birlikte belirliyoruz. Merkezimizin adresi Halilağa Mahallesi, İpekyolu Caddesi, Stad Karşısı 3. Sokak No:3, İpekyolu / Van şeklindedir. Haritada ve yol tarifinde sorun yaşarsanız iletişim sayfamızdaki konum bağlantısını kullanabilirsiniz.
Randevuya gelirken yanınızda bulunması gerekenler şunlardır: kimlik belgeniz, kullandığınız gözlük ve lensler, düzenli kullandığınız ilaçların listesi, varsa önceki göz raporları. Lens kullanıyorsanız muayeneden önce yumuşak lensleri en az birkaç gün, sert lensleri ise daha uzun süre çıkarmanız gerekebilir; özellikle lazer değerlendirmesi için gelecekseniz bu süreyi randevu alırken sorun. Damlalı muayene ihtimaline karşı dönüş yolunda direksiyona geçmemeniz gerektiğini tekrar hatırlatalım.
Lazer tedavisiyle ilgileniyorsanız Diyarbakır göz çizdirme yazımıza, ameliyat ve hastane süreçleri hakkında genel bilgi almak istiyorsanız Diyarbakır göz hastanesi yazımıza göz atabilirsiniz. Hangi şikâyetle gelirseniz gelin, ilk adım ayrıntılı bir muayenedir. Tedavi önerisi, ancak muayene ve gerekli tetkikler tamamlandıktan sonra, sizin gözünüze ve yaşam koşullarınıza göre yapılır.