Kilis'te sonbahar, zeytinle gelir. Ekimden itibaren bahçelerde ağaçların altına örtüler serilir, sırıklarla dallar silkelenir, merdivenlere çıkılır, eller dalların arasında zeytin toplar. Aileler bütün gününü bahçede geçirir; çocuklar da çoğu zaman bu işin bir parçasıdır. Zeytin, Kilis'in hem ekmeği hem kimliğidir.
Bu hasadın gözler için bir riski var: dal batması. Zeytin ağaçlarının sert ve sivri dalları, toplama sırasında yüze ve gözlere çarpabiliyor. Sırıkla silkelenen dallardan düşen yaprak ve kabuk parçaları göze kaçabiliyor. Bu yaralanmalar çoğu zaman basit bir çizik gibi görünüyor; ama bitki kaynaklı yaralanmalarda, ilk günlerde gözden kaçabilen ve ciddi sonuçlara yol açabilen bir tehlike var: mantar enfeksiyonu.
Kilis'ten göz doktoru arayanlar için bu konuyu ayrıntılı anlatmak istedik. Göze dal batmasından sonra yapılması gerekenleri, yapılmaması gerekenleri ve hangi belirtilerin beklemeden bir göz hekimine görünmeyi gerektirdiğini ele aldık. Güneşin göze etkisi, katarakt ve çocuk göz sağlığına da değindik.
Urartu Göz Tıp Merkezi 2005'ten bu yana Van'da hizmet veriyor; Kilis'te şubemiz yok. Kilis ile Van arasındaki mesafe çok uzun; Kilis'e yakın Gaziantep'te ise üniversite hastanesi başta olmak üzere çok sayıda göz kliniği bulunuyor. Bu yüzden acil durumlar, göz yaralanmaları ve takip gerektiren tedaviler için Kilis'teki ya da Gaziantep'teki kurumlara başvurmanızı öneriyoruz. Belirli bir hekimimizle görüşmek ya da ikinci bir görüş almak isteyenleri ise Van'da ağırlıyoruz.
Okuyacaklarınız genel bilgilendirme amaçlı; göz yaralanmalarında beklemeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.
Göze dal çarptığında ya da göze bir yaprak, kabuk parçası kaçtığında ilk hissedilen şey batma, yanma, sulanma ve gözü açmakta zorlanma. Çoğu durumda bu, korneanın yüzeyinde bir çizik olduğunu gösteriyor. Kornea, gözün en hassas dokularından biri ve sinir uçlarıyla dolu; bu yüzden küçük bir çizik bile çok ağrılı olabiliyor.
Basit bir kornea çiziği, uygun tedaviyle genellikle birkaç gün içinde iyileşiyor. Ama bitki kaynaklı yaralanmalarda durum farklı olabiliyor. Ağaç dalları, yapraklar ve toprak, mantar sporları taşıyabiliyor. Bu sporlar kornea çiziğinin içine yerleştiğinde, bir mantar enfeksiyonu başlayabiliyor. Mantar enfeksiyonları, bakteri enfeksiyonlarından daha yavaş gelişiyor; ilk günlerde belirti hafif olabiliyor ve kişi gözünün iyileştiğini düşünebiliyor. Ama birkaç gün içinde ağrı yeniden artıyor, gözde beyaz bir leke beliriyor ve görme azalıyor.
Mantar kaynaklı kornea enfeksiyonları, tedavisi zor ve uzun süren enfeksiyonlar. Geç fark edildiğinde korneada kalıcı izlere, görme kaybına ve bazı durumlarda kornea nakline kadar varan sonuçlara yol açabiliyor. Bu yüzden bitki kaynaklı göz yaralanmalarını asla hafife almamak gerekiyor.
Göze dal çarptığında yapmanız gerekenler şunlar: Gözü ovuşturmayın. Göze bir parça kaçtıysa, gözü bol temiz suyla yıkayın. Göze batmış ve orada duran bir dal parçası varsa, onu çıkarmaya çalışmayın; gözü bastırmadan temiz bir bezle kapatın ve hemen bir sağlık kuruluşuna gidin. Batma ve sulanma yıkamaya rağmen geçmiyorsa, aynı gün bir göz hekimine görünün.
Yapmamanız gerekenler de önemli. Göze anne sütü, çay, bitkisel karışımlar ya da herhangi bir ev yapımı karışım damlatmayın; bunlar göze daha fazla mikrop taşıyabilir. Evde bulunan ya da bir tanıdığın önerdiği göz damlasını, özellikle kortizon içeren damlaları kendi başınıza kullanmayın. Kortizonlu damlalar gözün kızarıklığını hızla azaltıp bir rahatlama hissi verebilir; ama mantar enfeksiyonunu büyük ölçüde ağırlaştırabilir. Bu, en sık yapılan ve en tehlikeli hatalardan biri.
Yaralanmadan sonraki günlerde gözünüzü dikkatle izleyin. İlk gün geçen batma ve kızarıklığın iki-üç gün sonra yeniden artması, gözde akıntı başlaması, ışığa bakamamanın kötüleşmesi ya da aynada siyah bölgenin üzerinde grimsi-beyaz bir nokta görmeniz, enfeksiyon belirtisi olabilir. Bu belirtilerden birini fark ettiğinizde, kontrol gününüzü beklemeden aynı gün bir göz hekimine gidin. Kornea enfeksiyonlarında birkaç gün bile, iyileşme ile kalıcı iz arasındaki farkı belirleyebiliyor.
Göz hekimi, korneadaki yarayı özel bir boyayla inceleyerek derinliğini ve büyüklüğünü değerlendiriyor. Gerekirse yaradan örnek alınarak hangi mikrobun enfeksiyona yol açtığı araştırılıyor. Tedavi, yaranın durumuna ve enfeksiyonun türüne göre belirleniyor. Tedavi süresince kontrollere düzenli gitmek çok önemli; mantar enfeksiyonlarında tedavi haftalarca sürebiliyor.
Kontakt lens kullananlar için zeytin hasadı ayrıca riskli. Lensin altına kaçan bir yaprak ya da toprak parçası, lens ile kornea arasında sıkışıp korneayı çizebiliyor ve mikropların korneaya yerleşmesini kolaylaştırıyor. Hasat sırasında mümkünse lens yerine gözlük kullanın; lens takıyorsanız, gözünüze bir şey kaçtığında lensi hemen çıkarın, gözünüzü temiz suyla yıkayın ve batma geçmezse bir göz hekimine görünün.
Bu yaralanmaların çoğu basit bir önlemle engellenebiliyor: zeytin toplarken koruyucu gözlük takmak. Yanları kapalı, hafif bir koruyucu gözlük, dalların göze çarpmasını ve yaprak ve kabuk parçalarının göze kaçmasını büyük ölçüde önlüyor. Merdivene çıkarken ve sırıkla silkeleme yaparken bu önlem daha da önemli.
Göz yaralanmalarında en önemli şey hız. Bu yüzden Kilis'te bir göz yaralanması yaşadığınızda, size en yakın göz hekimine, gerekirse Gaziantep'teki bir kuruluşa aynı gün başvurmanız, Van'a gelmeye çalışmaktan çok daha doğru bir karar. Kornea enfeksiyonlarında tedavinin başarısı, büyük ölçüde ne kadar erken başlandığına bağlı.
Bir göz hekimini değerlendirirken, şikâyetinizle ilgili alanda deneyimli olup olmadığına bakmak her zaman faydalı. Kornea yaralanmaları ve enfeksiyonları, kornea ve göz yüzeyi hastalıklarında deneyimli bir hekim tarafından takip edilmeli. Katarakt için mercek cerrahisinde, şeker hastalığına bağlı göz dibi sorunları için retina alanında deneyimli bir hekim tercih edilebilir.
Muayenenin kapsamı da önemli. Göz yaralanmasından sonra yalnızca korneaya değil, göz içine de bakılması gerekiyor; sert bir dal darbesi, göz içinde kanamaya ya da merceğin zarar görmesine yol açabiliyor.
Hekimin size tedaviyi ve kontrolleri açıkça anlatması gerekiyor. Hangi damlayı ne sıklıkla kullanacağınızı, tedavinin ne kadar süreceğini, ne zaman kontrole gelmeniz gerektiğini ve hangi belirtilerde beklemeden başvurmanız gerektiğini bilmelisiniz. Kornea enfeksiyonu tedavisinde damlaların saat başı ya da daha sık kullanılması gerekebiliyor; bunu bir aile üyesinin de bilmesi işe yarıyor.
Merkezimizde farklı alanlarda çalışan hekimlerimizi doktorlarımız sayfasında görebilirsiniz. Kornea hastalıkları hakkında bilgi için kornea sayfamıza bakabilirsiniz.
Uzun süren bir tedaviden sonra korneada iz kaldıysa ya da görme beklendiği kadar düzelmediyse, ileri tedavi seçenekleri için ikinci bir görüş almak isteyebilirsiniz. Bu durumda önceki tedaviye ait tüm raporları ve kullandığınız damlaların listesini getirmeniz çok değerli.
Zeytin hasadında aileye yardım eden çocuklar da göz yaralanmalarına açık. Çocuklar ağaç altında oynarken, sırıkla silkelenen dalların yakınında bulunurken ya da kendileri toplama yaparken gözlerine dal çarpabiliyor. Çocukların hasat sırasında koruyucu gözlük takması ve sırıkla silkeleme yapılan alanlardan uzak tutulması önemli.
Çocuklarda göz yaralanmasının bir başka zorluğu, çocukların yaşadıklarını her zaman anlatmaması. Gözünü sürekli ovuşturan, ışıktan kaçan, gözü sulanan ya da kızaran bir çocuk, gözüne bir şey kaçmış olabileceği için bir göz hekimine gösterilmeli.
Yaralanmalar kadar sessiz bir sorun da var: tembel göz. Bir çocuğun iki gözü, ilkokulun ilk yıllarına kadar birlikte görmeyi öğreniyor. Bu yıllarda gözlerden biri numara farkı ya da kayma yüzünden geride kalırsa, beyin o gözü devreden çıkarabiliyor. Erken yakalandığında gözlük ve kapama ile çoğu zaman düzeliyor; okul çağından sonra fark edildiğinde sonuç alma şansı azalıyor. Ayrıntılar göz tembelliği sayfamızda.
Bu yüzden çocuğunuz ilkokula başlamadan önce, şikâyeti olmasa bile, bir göz hekimine gösterin. Aile içinde kalın camlı gözlük kullananlar, gözü kayanlar ya da çocukken tembel göz tedavisi görmüş biri varsa, ilk muayeneyi üç yaş civarına çekin. Erken doğmuş bebeklerde ise doğumdan sonraki haftalarda retina taraması yapılması gerekiyor.
Evde fark edebileceğiniz işaretler: Gözlerden birinin kayması, çocuğun başını yana eğmesi, bir gözünü kapatarak bakması, kitabı ya da tableti yüzüne çok yakın tutması, okulda tahtayı görememesi ve fotoğraflarda göz bebeğinin beyaz görünmesi. Şaşılık hakkında bilgi için şaşılık sayfamıza bakabilirsiniz.
Kilis'in güneşli günlerinde çocukların açık havada oynaması, miyopi gelişimine karşı koruyucu olabiliyor; ama güneşin en yoğun saatlerinde şapka ve UV korumalı çocuk güneş gözlüğü kullanmak da faydalı.
Kilis'in sıcak ve güneşli yazları, gözleri uzun yıllar boyunca morötesi ışınlara maruz bırakıyor. Bu maruziyet, göz beyazından korneaya doğru uzanan et beninin, yani pterjiumun, ve kataraktın daha erken gelişmesiyle ilişkilendiriliyor. Zeytin bahçesinde, tarlada ya da açık havada çalışanlar için UV korumalı bir güneş gözlüğü ve geniş kenarlı bir şapka, uzun vadede gözleri korumanın en basit yolu.
Katarakt, Kilis'ten gelen yaşlı hastalarımızda sık karşılaştığımız bir sorun. Katarakt, gözün içindeki merceğin bulanıklaşmasıdır ve ameliyatla tedavi ediliyor. Ameliyatın zamanı, kataraktın günlük hayatı ne kadar etkilediğine göre belirleniyor; kataraktın olgunlaşmasını beklemek gerekmiyor. Bilgi için katarakt sayfamıza bakabilirsiniz.
Şeker hastalarının şikâyeti olmasa bile yılda bir göz dibi muayenesi yaptırması, ailesinde göz tansiyonu olanların ise kırk yaşından sonra düzenli kontrol olması öneriliyor. Bu iki hastalık da çoğu zaman belirti vermeden ilerliyor.
Zeytinyağı ve sabun üretiminde çalışanlar için de bir not: Sabun yapımında kullanılan kostik gibi güçlü alkali maddeler, göze sıçradığında ciddi kimyasal yanıklara yol açabiliyor. Bu durumda hemen, hiç vakit kaybetmeden gözü bol temiz suyla en az on beş-yirmi dakika yıkayın ve ardından acil servise gidin. Bu maddelerle çalışırken koruyucu gözlük takmak şart.
Kilis'ten Van'a gelmeyi düşünüyorsanız, yolun çok uzun olduğunu hesaba katın. Kilis'ten gelenler genellikle Gaziantep, Şanlıurfa, Diyarbakır, Batman, Bitlis ve Tatvan üzerinden karayoluyla geliyor; Gaziantep'ten uçakla Van'a ulaşmak da bir seçenek. Gelmeden önce mutlaka bizi arayıp randevunuzu ve tetkiklerinizi planlamanızı öneriyoruz.
Gelirken elinizdeki eski gözlükleri, varsa önceki göz raporlarınızı ve kullandığınız damlaların kutularını yanınıza alın. Bir dal yaralanması sonrası tedavi görüyorsanız, hangi damlayı ne zamandan beri kullandığınızı yazdığınız bir kâğıt, hekimin işini çok kolaylaştırır.
Randevu için bize çağrı merkezimizden 0850 440 44 45, merkezden 0432 215 79 99 numarasıyla ulaşabilirsiniz. WhatsApp'tan 0539 235 34 34 numarasına Kilis'ten yazdığınızı, şikâyetinizi ve elinizdeki raporların fotoğraflarını göndermeniz yeterli.
Kilis'ten gelen hastalarımızın muayene ve tetkiklerini mümkünse tek güne sığdırıyoruz. Ameliyat söz konusuysa, ertesi günkü ilk kontrolü ve sonraki kontrollerin Kilis ya da Gaziantep'teki bir göz hekimiyle nasıl sürdürülebileceğini baştan konuşuyoruz.
Adresimiz Halilağa Mahallesi İpekyolu Caddesi, Stad Karşısı 3. Sokak No:3, İpekyolu / Van; stadyumun karşısındaki sokak. Haritaya iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Zeytin dalının göze çarpması, Kilis'te pek çok kişinin bir gün yaşadığı ve çoğu zaman önemsemediği bir şey. Ama birkaç gün sonra artan ağrı ve gözde beliren beyaz bir leke, beklemenin bedelini ağır ödetebilir. Hasatta koruyucu gözlüğünüzü takın; gözünüze bir dal çarptığında ise aynı gün bir göz hekimine görünün.