Muş'tan hacamat için arayan herkes aynı soruyu sorar ama herkesin cevabı aynı değildir. Boynu tutulmuş genç bir şoför, kalp ilacı kullanan altmışlık bir teyze, yeni doğum yapmış bir anne, şeker hastası bir çiftçi ve sık baş ağrısı çeken bir öğretmen; hepsi hacamat yaptırmak ister, ama hekim değerlendirmesinin sonunda her birine farklı bir şey söyleriz. Aşağıda hacamatın kime uygun olup kime olmadığını bu beş hasta örneği üzerinden anlatmayı seçtik; kendinizi hangisine yakın bulursanız, hekim görüşmesine o soruyla gelebilirsiniz.
Önce tanımı yapalım. Hacamat, deriye yerleştirilen kaplarla vakum oluşturulması ve aynı bölgede açılan çok yüzeysel çiziklerden az miktarda kan alınmasıdır; tıbbi adı yaş kupa uygulamasıdır. Yalnızca vakumun uygulandığı, kan alınmayan şekline kuru kupa denir.
Türkiye'de hacamat, 2014'te çıkarılan Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği'yle düzenlenmiştir. Buna göre hacamatı yalnızca bu alanda sertifika almış hekimler, izin verilmiş sağlık kuruluşlarında yapabilir.
Urartu Göz Tıp Merkezi'nde hacamat, Van'daki merkezimizin fizik tedavi biriminde uygulanıyor; Muş'ta şubemiz yok. Hacamatı bir hastalığın tedavisi olarak değil, uygun kişilerde ağrı tedavisine eşlik edebilecek tamamlayıcı bir uygulama olarak görüyoruz. Doktorunuzun verdiği ilaçları hacamat nedeniyle bırakmamalısınız.
Muş'tan hacamat için arayanların çoğu fiyatla ilgili soruyla başlıyor. Sağlıkla ilgili hizmetlerde fiyat ilanı mevzuat gereği yapılmadığından telefonda rakam vermiyoruz. Ama size neyin karşılığını ödediğinizi açıklayabiliriz.
Ücretin bir bölümü uygulama öncesindeki hekim görüşmesinin karşılığıdır. Bu görüşme, aşağıda anlatacağımız hasta örneklerinde göreceğiniz gibi, kararın verildiği yerdir. Tansiyonunuz ölçülür, ilaçlarınız gözden geçirilir, gerekiyorsa kan sayımı istenir ve hacamatın sizin için uygun olup olmadığı belirlenir. Bazen bu görüşmenin sonunda hacamat yerine başka bir tedavi önerilir. Bu, ücretin boşa gitmesi değil, tam tersine sizi korumasıdır.
Bir başka bölümü malzemedir. Merkezimizde her hasta için kaplar, kesici uçlar, eldivenler ve gazlı bezler yeni paketten açılır; işlem bitince tıbbi atık kutusuna atılır ve bir daha kullanılmaz. Kanla temas eden bir uygulamada bu kural pazarlık konusu olamaz. Kişiden kişiye geçen bir kesici uç ya da iyi temizlenmemiş bir kap, hepatit B, hepatit C ve HIV gibi kanla bulaşan hastalıkları taşıyabilir.
Kalan bölümü ise uygulamanın kapsamı belirler. Kaç bölgeye uygulama yapılacağı, kaç kap kullanılacağı, yaş mı kuru mu kupa yapılacağı süreyi ve malzemeyi değiştirir.
Muş'tan gelenlerin hesabına yol da girer. Bu yüzden yola çıkmadan önce bizimle telefonda konuşmanızı istiyoruz. Kullandığınız ilaçları ve kronik hastalıklarınızı anlatırsanız, hacamatın size uygun olup olmayacağı konusunda önden bir fikir verebiliyoruz. Kan sulandırıcı kullanan birine bunu Van'a gelmeden söylemek, ikimizin de vaktini ve emeğini korur.
Sağlık güvencesi ve özel sigorta kapsamını da randevu alırken sorabilirsiniz; tamamlayıcı tıp uygulamalarının kapsamı düzenlemelere ve poliçelere göre değişebiliyor.
Ucuz bir uygulamanın cazibesine kapılmadan önce bir soruyu kendinize sorun: Bu fiyata hekim değerlendirmesi, tek kullanımlık malzeme ve sağlık kuruluşu güvencesi dahil mi? Değilse, aradaki fark sizin sağlığınızdan karşılanıyor demektir.
Muş'tan bize ulaşan hastaların bir kısmı, daha önce başka bir yerde hacamat yaptırmış ve sonrasında sorun yaşamış kişiler. En sık duyduğumuz şikâyetler, çiziklerin iltihaplanması, haftalarca geçmeyen izler ve uygulama sırasında bayılma. Bunların büyük bölümü, uygulamadan önce kimsenin tansiyonunu ölçmediği, ilaçlarını sormadığı ya da malzemenin kişiye özel açılmadığı yerlerde yaşanıyor. Bu yüzden fiyat sorusunun hemen yanına, ne aldığınız sorusunu da koymanızı istiyoruz.
Hacamatı kimin yapabileceği konusunda yönetmelik açık: hacamat uygulama sertifikası olan hekim. Bu sertifika, tıp fakültesini bitirmiş hekimlerin Sağlık Bakanlığı onaylı bir eğitimi tamamlamasıyla verilir. Hekim olmayan kişilerin hacamat yapması, ne kadar tecrübeli olurlarsa olsunlar yasal değildir. Hekimin varlığı, uygulama sırasında gelişebilecek bayılma, tansiyon düşmesi ya da beklenmedik kanama gibi durumlara doğru müdahale edilmesini sağlar.
Merkezimizde hacamat, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı Uzm. Dr. Sedat Öztürk tarafından yürütülüyor. Dr. Öztürk, uzmanlık eğitimini Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde aldı ve kas iskelet ağrılarında hacamatı gerektiğinde egzersiz ve diğer uygulamalarla birlikte planlıyor. Hekimimizin profiline buradan, hacamat hakkında genel bilgiye hacamat tedavisi sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Şimdi hasta örneklerimize geçelim. Birinci hastamız otuz beş yaşında bir şoför. Uzun yolda geçen haftalardan sonra ensesi ve omuzları taş gibi kasılmış. Hiçbir kronik hastalığı yok, ilaç kullanmıyor, kan değerleri normal. Muayenede boyun kaslarında gerginlik ve ağrılı noktalar var ama sinir sıkışmasına işaret eden bir bulgu yok. Bu hasta için hacamat, boyun egzersizleri ve oturuş düzeninin değiştirilmesiyle birlikte düşünülebilir.
İkinci hastamız altmış iki yaşında bir kadın. Yıllardır kalp ritim bozukluğu nedeniyle kan sulandırıcı kullanıyor ve sırt ağrısı için hacamat istiyor. Bu hastada yaş kupa uygulanmaz; çünkü kan sulandırıcı kullanırken açılan çiziklerden kanama durdurulamayabilir. Kan sulandırıcıyı hacamat için bırakmak ise inme gibi çok ciddi bir risk doğurur. Bu hastaya sırt ağrısı için başka tedaviler öneriyoruz; uygun bulunursa kan alınmayan kuru kupa da konuşulabilir.
Üçüncü hastamız yirmi sekiz yaşında, dört ay önce doğum yapmış ve bebeğini emziren bir anne. Emzirirken boynu ve sırtı ağrıyor. Doğum sonrası dönemde demir eksikliği sık görüldüğü için önce kan sayımına bakıyoruz. Kansızlığı varsa hacamat yapılmaz; önce kansızlığın tedavisi gerekir. Emzirme pozisyonunun düzeltilmesi ve basit egzersizler ise çoğu zaman ağrıyı hacamata gerek kalmadan azaltır.
Bu örneklerin ortak noktası şu: Hacamat kararı, şikâyete değil, şikâyeti taşıyan kişiye göre verilir. Aynı sırt ağrısı bir hastada hacamatla, diğerinde tamamen farklı bir yaklaşımla ele alınabilir.
Hekim görüşmesinde size soracağımız soruları önceden bilmeniz işinizi kolaylaştırır. Hangi ilaçları düzenli kullandığınızı, kalp, şeker, tansiyon, böbrek ya da karaciğer hastalığınız olup olmadığını, daha önce kansızlık tanısı alıp almadığınızı, kolay morarıp morarmadığınızı ve diş çekimi gibi küçük işlemlerden sonra kanamanızın uzun sürüp sürmediğini öğrenmek isteriz. Kullandığınız ilaçların kutularını ya da reçetenizin fotoğrafını yanınızda getirirseniz, hiçbir şeyin atlanmaması kolaylaşır. Bitkisel ürünler ve takviyeler de bu listeye girer; bazıları kanamaya eğilimi artırabilir.
Altta yatan bir hastalık şüphesi olduğunda hekimimiz hacamatı erteleyip sizi ilgili branşa yönlendirebilir. Örneğin kola ya da bacağa yayılan uyuşmalarla gelen bir bel ağrısında önce sinir sıkışması araştırılır; gece uykudan uyandıran, kilo kaybıyla birlikte olan ağrılarda ise başka nedenler düşünülür. Bu durumlarda hacamatla zaman kaybetmek, asıl sorunun geç fark edilmesine yol açabilir.
Dördüncü hastamız elli beş yaşında, Malazgirt'te çiftçilik yapan ve yıllardır şeker hastası olan bir amca. Bel ağrısı için hacamat istiyor. Bu hastada ilk sorumuz şekerinin ne durumda olduğu. Şekeri kontrol altında değilse, açılan çiziklerin iyileşmesi gecikebilir ve enfeksiyon riski artar. Önce şekerin düzenlenmesi gerekir. Şekeri iyi kontrol altındaysa ve başka bir engel yoksa, uygulama dikkatle planlanabilir. Bel ağrısının bir fıtıktan kaynaklanıp kaynaklanmadığı da ayrıca değerlendirilir.
Beşinci hastamız kırk beş yaşında bir öğretmen. Aylardır neredeyse her gün baş ağrısı çekiyor ve hacamatın iyi geleceğini duymuş. Muayenede tansiyonunun yüksek olduğu ortaya çıkıyor; ayrıca yakın gözlüğü kullanması gerektiği hâlde kullanmıyor. Bu hastanın asıl ihtiyacı hacamat değil, tansiyonunun tedavi edilmesi ve doğru numaralı bir gözlük. Hacamattan önce yapılan hekim değerlendirmesinin neden bu kadar önemli olduğunu bu örnek çok iyi gösteriyor.
Hacamat yapan bir yer seçerken bu örneklerdeki değerlendirmeyi yapabilecek bir hekimin bulunup bulunmadığını sorun. Uygulamayı kim yapacak, hekim mi, sertifikası var mı? Uygulama izinli bir sağlık kuruluşunda mı yapılacak? Malzemeler sizin önünüzde paketinden çıkarılacak mı? Bu sorulara açık cevap alamıyorsanız orada uygulama yaptırmayın. Eve gelerek hacamat yapmayı teklif eden kişiler ise yasal çerçevenin tamamen dışındadır.
Merkezimizde uygulama günü, hekim görüşmesi ve tansiyon ölçümüyle başlar. Uygun bulunursanız uygulama odasına geçilir, bölge temizlenir, kaplar yerleştirilip vakum uygulanır. Yaş kupa yapılacaksa ardından çok yüzeysel çizikler açılır ve kaplar yeniden yerleştirilir. Uygulama bitince bölge temizlenir ve bir süre dinlendikten sonra tansiyonunuz yeniden ölçülür.
Uygulamaya aç gelmeyin; birkaç saat önce hafif bir şeyler yemiş ve bol su içmiş olmanız, baş dönmesi ve bayılma riskini azaltır. Muş'tan geliyorsanız, uygulamadan hemen sonra direksiyona geçmemenizi, mümkünse bir yakınınızla gelmenizi ve dönmeden önce birkaç saat dinlenmenizi öneriyoruz. Kışın Tatvan yolu ya da Patnos yolu karlı olabilir; hava koşullarını da hesaba katın.
Muş merkezden, Bulanık'tan, Varto'dan, Hasköy'den ya da Korkut'tan gelen hastalarımız genellikle tek günde gidip dönmek istiyor. Bunu mümkün kılmak için randevuları sabah saatlerine vermeye çalışıyoruz; böylece hekim görüşmesi, varsa tahliller ve uygulama aynı gün tamamlanabiliyor ve akşam olmadan yola çıkabiliyorsunuz. Kan sayımının sonucu birkaç saat içinde çıkıyor; daha önce yaptırdığınız yakın tarihli bir tahliliniz varsa onu getirmeniz de işe yarar.
Uygulamadan sonra kapların bulunduğu yerlerde yuvarlak, mor izler kalır; bunlar bir morluk gibi birkaç gün içinde solar ve genellikle bir haftada kaybolur. Çizikler ilk gün biraz sızlayabilir. O gün ağır iş yapmamanız, sıcak banyo, hamam ve saunadan uzak durmanız, bölgeyi temiz ve kuru tutmanız yeterlidir. Kızarıklık artarsa, bölge şişerse, akıntı gelirse ya da ateşiniz yükselirse bir sağlık kuruluşuna başvurun.
Hacamatın faydası konusunda gerçekçi olmak istiyoruz. Boyun ve bel ağrısı üzerine yapılmış bazı araştırmalar, kupa uygulamalarından sonra kısa süreli bir rahatlama olabileceğini gösteriyor; ama bu araştırmalar küçük ölçekli ve sonuçlar kesin değil. Kanı temizlediği, vücuttan zararlı maddeleri attığı ya da kronik hastalıkları geçirdiği yönündeki inanışların bilimsel bir dayanağı bulunmuyor.
Ne sıklıkla hacamat yaptırılabileceği de sık sorulan bir konu. Her uygulamada kan kaybedildiği için sık tekrar önerilmez. Uygulamalar arasındaki süreyi hekiminiz, kan değerlerinize ve genel sağlık durumunuza göre belirler. Düzenli hacamat yaptıranların yılda en az bir kez kan sayımı yaptırmasını öneriyoruz.
Kadınlarda uygulama, adet döneminden uzak bir zamana planlanmalı; gebelik ihtimali ya da emzirme mutlaka hekime söylenmelidir. Ramazan ayında oruçluyken hacamat yaptırmanızı ise önermiyoruz; uzun açlık ve susuzluk, bayılma ve tansiyon düşmesi riskini artırır.
Hacamattan sonra ağrınızın nasıl değiştiğini birkaç hafta boyunca not etmenizi öneriyoruz. Ağrının şiddetini sıfırdan ona kadar bir puanla yazmak, hangi işlerde arttığını ve ne zaman hafiflediğini kaydetmek, bir sonraki görüşmede hekiminize çok daha net bilgi verir. Rahatlama olmuyorsa aynı uygulamayı tekrarlamak yerine planı değiştirmek gerekir; fizik tedavi, egzersiz programı ya da ağrının kaynağına yönelik başka tedaviler bu noktada devreye girer.
Merkezimizde hacamatın fizik tedavi biriminin içinde yer alması, ağrıyı yalnızca hacamatla değil, bütün yönleriyle ele alabilmemizi sağlıyor. Şoför hastamızda oturuş düzeni, öğretmen hastamızda tansiyon ve gözlük, çiftçi hastamızda şeker kontrolü ve bel egzersizleri; her biri ağrının gerçek çözümünün bir parçası. Fizik tedavi birimimiz hakkında daha fazla bilgi için Muş fizik tedavi doktorları yazımıza bakabilirsiniz.
Hekim görüşmesi ya da ön bilgi için 0850 440 44 45 veya 0432 215 79 99 numaralarından bizi arayabilir, WhatsApp'tan 0539 235 34 34 numarasına yazabilirsiniz. Merkezimiz Halilağa Mahallesi İpekyolu Caddesi, Stad Karşısı 3. Sokak No:3, İpekyolu / Van'da. Hangi hasta örneğine daha çok benzediğinizi bize anlatırsanız, sizin için doğru yolu birlikte bulabiliriz.