Şanlıurfa, inancın gündelik hayatın merkezinde olduğu bir şehir. Balıklıgöl'ün çevresi, Halil İbrahim Dergâhı, Mevlid-i Halil Camii; şehrin ruhu bu mekânlarda atıyor. Şanlıurfa'dan hacamat için bizi arayanların önemli bir kısmı da hacamatı bir ağrı tedavisi olarak değil, inançlarıyla bağlantılı bir uygulama olarak görüyor. Kimisi belirli günlerde yaptırmak istiyor, kimisi yıllardır ailesinde süren bir geleneği devam ettirmek.
Bu isteğe saygı duyuyoruz. Aynı zamanda bir sağlık kuruluşu olarak sorumluluğumuz, hacamatın tıbbi açıdan güvenli olmasını sağlamak. Bu ikisi birbiriyle çelişmiyor; aksine, inancı gereği hacamat yaptırmak isteyen birinin de, uygulamanın temiz, güvenli ve bilgili bir el tarafından yapılmasını isteyeceğini düşünüyoruz.
Aşağıda inanca saygıyla tıbbi güvenliği nasıl bir arada tuttuğumuzu anlattık. Dini konulardaki sorularınız için bir din görevlisine danışmanızı öneriyoruz; biz yalnızca uygulamanın tıbbi yönüyle ilgileniyoruz.
Hacamat, Urartu Göz Tıp Merkezi'nin Van'daki fizik tedavi biriminde, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanımız Uzm. Dr. Sedat Öztürk tarafından uygulanıyor. Şanlıurfa'da şubemiz yok. Şanlıurfa ile Van arasındaki yol uzun olduğu için, Şanlıurfa'da yönetmeliğe uygun hizmet veren bir kuruluş bulabilirseniz, oraya başvurmanız da makul bir seçenek.
Tıbbi açıdan hacamatı, kas ve iskelet sistemi ağrılarında uygun kişilerde tamamlayıcı bir uygulama olarak görüyoruz; bir hastalığın tedavisi olarak sunmuyoruz ve kullandığınız ilaçların yerine geçmiyor.
Maliyet konusunda, sağlık hizmetlerinde fiyat ilanı mevzuat gereği yapılamadığı için rakam vermiyoruz. Ödediğiniz ücretin, uygulamayı güvenli kılan adımların karşılığı olduğunu söyleyebiliriz.
Bu adımların ilki hekim değerlendirmesi. Hacamatı hangi nedenle isterseniz isteyin, uygulamadan önce bir hekimin tansiyonunuzu ölçmesi, ilaçlarınızı ve hastalıklarınızı gözden geçirmesi, gerekirse kan sayımına bakması ve uygulamanın sizin için güvenli olup olmadığına karar vermesi gerekiyor. İnanç nedeniyle yapılan bir uygulama da, kan sulandırıcı kullanan birinde aynı kanama riskini taşıyor.
İkinci adım malzeme. Kupalar, steril kesici uçlar, eldivenler, antiseptik ve pansuman malzemesi her hasta için yeni paketten açılıyor ve uygulama sonunda tıbbi atık olarak atılıyor. Temizlik, hem inancın hem tıbbın önem verdiği bir değer; kanla temas eden bir uygulamada bu, hepatit B, hepatit C ve HIV gibi hastalıkların bulaşmasını önlemenin tek yolu.
Üçüncü adım, uygulamanın kapsamı. Kaç kupa, hangi bölgeye, ne kadar süre uygulanacağı; bunlar süreyi ve malzemeyi belirliyor.
Şanlıurfa'dan Van'a gelecekseniz yol ve konaklama da hesaba katılmalı. Bu yüzden yola çıkmadan önce bizi arayıp ilaçlarınızı ve hastalıklarınızı anlatmanızı öneriyoruz; hacamatın sizin için uygun olmayacağı açıksa, bunu yola çıkmadan söyleyebiliriz.
Sigortanızın bu uygulamayı karşılayıp karşılamadığı poliçeden poliçeye değişiyor; randevu sırasında güvence bilgilerinizi verirseniz size yol gösteririz.
Bazı kişiler, hacamatı bir hayır işi olarak para almadan yapan kişilerden söz ediyor. İyi niyetli olsalar bile, hekim olmayan ve izinli bir kurumda çalışmayan kişilerin yaptığı uygulamalar, yönetmeliğe aykırı ve sağlığınız açısından riskli. Bedel, malzemenin tekrar kullanılması ya da bir sorun çıktığında müdahale edilememesi şeklinde ödenebiliyor.
Hacamatı kimin yapabileceği, 2014'te yürürlüğe giren Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği ile belirlendi: Bu alanda Sağlık Bakanlığı onaylı eğitimi tamamlayıp sertifika almış hekimler, izinli sağlık kuruluşlarında. Bu düzenleme, hacamatın yasaklanması değil; güvenli bir çerçeveye alınması anlamına geliyor.
İnanç nedeniyle hacamat isteyen hastalarımızın sık sorduğu bir soru, belirli günlerde uygulama yaptırıp yaptıramayacakları. Bazı kişiler, hacamatın kamerî takvime göre ayın belirli günlerinde yapılmasını tercih ediyor. Bu tercihe elimizden geldiğince uyum sağlamaya çalışıyoruz. Randevu alırken tercih ettiğiniz tarihleri söylerseniz, o günlerde uygun bir saat bulmaya çalışırız.
Ancak burada bir önceliği açıkça belirtmek istiyoruz: Tercih ettiğiniz gün, tıbbi açıdan uygun olmadığınız bir güne denk gelirse, örneğin ateşli bir hastalık geçiriyorsanız, tansiyonunuz çok düşük ya da çok yüksekse, kadınlarda adet dönemine denk geliyorsa, uygulamayı ertelemek gerekiyor. Bu durumda başka bir uygun gün belirlemek, hem sağlığınızı korumak hem de uygulamayı huzurla yaptırmak için en doğru yol.
Kamerî takvime göre belirli günleri tercih edenler için bir pratik öneri: Tercih ettiğiniz günü ve bir yedek günü birlikte belirleyin. Böylece ilk gün tıbbi bir nedenle uygun olmazsanız, yedek gün için önceden plan yapmış olursunuz. Şanlıurfa'dan uzun bir yol yapacağınız için bu, boşuna bir yol yapmanızı da önler.
Hekimin değerlendirmesinde bakılan konular, uygulamanın hangi nedenle istendiğinden bağımsız. Kan sulandırıcı ya da aspirin kullananlarda yaş kupa genellikle yapılmıyor. Kansızlığı olanlarda, gebelerde, ciddi kalp, böbrek ya da karaciğer hastalığı olanlarda ve şekeri kontrolsüz diyabet hastalarında da uygulama ya yapılmıyor ya da çok dikkatli değerlendiriliyor. Kan sulandırıcınızı hacamat için kendi başınıza bırakmayın; bu ilaçlar inme ve pıhtı gibi ciddi riskleri önlemek için veriliyor.
Bazı kişiler, inançlarıyla bağlantılı olarak hacamatın birçok hastalığa şifa olduğunu düşünüyor ve bu yüzden doktorlarının verdiği ilaçları bırakmayı düşünebiliyor. Bu konuda çok net olmak istiyoruz: Şeker, tansiyon, kalp ve diğer kronik hastalıklar için kullandığınız ilaçları hacamat nedeniyle bırakmayın. Hacamat bu ilaçların yerini tutmuyor ve ilaçların bırakılması ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Hekimin bir görevi de, sizi hacamata getiren ağrının arkasına bakmak. Kalçadan topuğa inen bir bel ağrısı, gece uykudan uyandıran bir sırt ağrısı ya da son aylarda kilo kaybıyla birlikte başlayan bir sızı, kupadan önce başka bir tetkik gerektirebilir.
Uygulamayı yapan hekimimizin eğitim geçmişini ve çalıştığı alanları hekim tanıtım sayfasında bulabilirsiniz.
Hacamat yapan bir yer seçerken, inanç nedeniyle tercih ettiğiniz yer bile olsa, izinli bir sağlık kuruluşu olup olmadığını öğrenin. Ev, dükkân, berber, kuaför ya da bir dernek binası bu tanıma girmiyor. Kapınıza gelip hacamat yapmayı teklif eden kişiler de yasal çerçevenin dışında.
Uygulama sırasında kendi gözünüzle kontrol edebileceğiniz şeyler var: Uygulama odası temiz mi? Kupalar ve kesici uçlar sizin önünüzde, kapalı paketlerinden mi çıkarılıyor? Uygulayıcı yeni eldiven takıyor mu? Uygulama bölgesi temizleniyor mu? Kullanılan malzemeler sonunda tıbbi atık kutusuna mı atılıyor?
Ailenizde yıllardır hacamat yapan bir büyüğünüz varsa, onun bilgisine ve deneyimine saygı duyuyoruz. Ama bugün kanla bulaşan hastalıklar ve uygulama sırasında gelişebilecek sorunlar hakkında çok daha fazla şey biliyoruz. Bu bilgiyle, geleneği yaşatmanın en iyi yolu, uygulamanın temiz ve güvenli koşullarda, bir hekim tarafından yapılması.
Mahremiyet de inancı gereği hacamat yaptıran pek çok hastamız için önemli bir konu. Kadın hastalarımızın bir kısmı, uygulama sırasında bir kadın sağlık personelinin bulunmasını ya da bir yakınının yanında olmasını istiyor. Bu tür isteklerinizi randevu alırken belirtirseniz, elimizden geldiğince karşılamaya çalışıyoruz. Uygulama, yalnızca gerekli bölgenin açıldığı, mahremiyete özen gösterilen bir ortamda yapılıyor.
Uygulama, hekimle konuştuktan sonra ayrı ve kapısı kapalı bir odada yapılıyor. Önce kupaların konacağı yer silinip temizleniyor, kupalar yerleştiriliyor ve içlerindeki hava çekiliyor. Kan alınacaksa kupalar birkaç dakika sonra kaldırılıyor, deride yüzeysel çizikler açılıyor ve kupalar yeniden oturtuluyor. Bitince bölge silinip gerekirse üzeri kapatılıyor.
Uygulama sırasında kendinizi iyi hissetmezseniz çekinmeden söyleyin. Başınızın dönmesi, soğuk terleme, mide bulantısı ya da gözünüzün kararması durdurmamız gereken işaretler; böyle bir anda sizi uzanır pozisyona alıyor, ayaklarınızı yükseltiyor ve tansiyonunuzu ölçüyoruz.
Uygulamaya hazırlık için: Aç gelmeyin, birkaç saat önce hafif bir öğün yiyin ve yeterince su için. Şanlıurfa'nın sıcak yaz aylarında su içmeyi özellikle ihmal etmeyin. Gece iyi uyumaya çalışın.
Ramazan ayında hacamat yaptırmak isteyenler için bir öneri: Oruçlu olduğunuz saatlerde yaş kupa yaptırmanızı tıbbi açıdan önermiyoruz; uzun süreli açlık ve susuzluk, bayılma ve tansiyon düşmesi riskini artırıyor. Ramazan ayında uygulama yaptırmak istiyorsanız, iftardan sonraki saatlerde yapılıp yapılamayacağını konuşabiliriz. Orucun hacamatla ilişkisi konusundaki dini sorularınız için ise bir din görevlisine danışın.
Uygulamadan sonra bir süre dinlenmeden yola çıkmayın. Şanlıurfa'ya dönüş yolu Tatvan, Bitlis, Batman ve Diyarbakır üzerinden saatler sürüyor; mümkünse bir geceyi Van'da geçirin ve aracı bir yakınınız kullansın.
Ertesi gün kupaların bıraktığı yuvarlak morluklar belirginleşiyor; çoğu kişide bir hafta içinde sararıp kayboluyor. Çizik yerlerinde ilk gün hafif bir sızı hissedilebiliyor.
Uygulama günü bölgeyi temiz ve kuru tutmanız, sıcak duş, hamam ve saunadan uzak durmanız, ağır iş yapmamanız öneriliyor. Abdest alırken uygulama bölgesine su değebilir; ama ilk gün bölgeyi ovalamamanız ve sert bir şekilde silmemeniz gerekiyor. Yıkandıktan sonra bölgeyi temiz bir havluyla, bastırarak kurulayın.
Uygulamadan sonraki ilk gece, sırtınıza uygulama yapıldıysa yan ya da yüzüstü yatmanız, bölgenin yatağa sürtünmesini azaltır. Temiz, açık renkli ve pamuklu bir giysi giymek de olası küçük sızıntıları fark etmenizi kolaylaştırır.
Namaz kılarken secdeye varmak, sırta yapılan bir uygulamadan sonra genellikle sorun yaratmıyor. Ense bölgesine uygulama yapıldıysa, ilk gün yakanın ve başörtüsünün bölgeye sürtünmemesine dikkat edin.
İlerleyen günlerde çiziklerin etrafında kızarıklık büyüyorsa, bölge şişip ısınıyorsa, iltihaplı bir akıntı geliyorsa ya da ateşiniz çıkıyorsa, bunu bir yara enfeksiyonu belirtisi sayın; bekletmeden Şanlıurfa'da bir sağlık kuruluşuna gidin, bize de telefonla haber verin.
Uygulamadan sonraki haftalarda ağrınızın nasıl değiştiğini kısaca not etmenizi de öneriyoruz. Fayda görüp görmediğinizi bu notlarla değerlendirmek, bir sonraki kararı daha sağlıklı vermemizi sağlar. Fayda görmüyorsanız, ağrınız için başka seçenekleri konuşmak gerekir.
Hacamatın tıbbi faydası konusunda dürüst olmak istiyoruz. Bel ve boyun ağrısı olan küçük hasta gruplarında yapılan bazı çalışmalar, kupa uygulamalarından sonra kısa süreli bir rahatlama bildiriyor; ama bu çalışmalar sınırlı ve sonuçlar kesin değil. Hacamatın kanı temizlediği ya da kronik hastalıkları iyileştirdiği yönündeki görüşlerin bilimsel bir dayanağı yok. Hacamatın manevi anlamı ise kişinin kendi inancına ait bir konu; biz bu konuda bir değerlendirme yapmıyoruz.
Biz hacamatı, ağrının kaynağına yönelik egzersiz ve tedavilerle birlikte düşünüyoruz. Tarla işinin bele, dizlere ve ellere yükünü Şanlıurfa fizik tedavi doktorları yazımızda anlattık; uygulamanın genel çerçevesi hacamat tedavisi sayfamızda.
İki uygulama arasında ne kadar süre bırakılması gerektiğine kan değerlerinize ve genel durumunuza bakılarak karar veriliyor. Her yaş kupada bir miktar kan alındığı için, yılda birkaç kez uygulama yaptıranların ara ara kan sayımı yaptırması iyi olur.
Yola çıkmadan önce bizimle konuşmak için çağrı merkezimiz 0850 440 44 45, merkez hattımız 0432 215 79 99. WhatsApp'tan 0539 235 34 34 numarasına ilaçlarınızı, şikâyetinizi ve uygulama için tercih ettiğiniz günleri yazabilirsiniz. Adresimiz Halilağa Mahallesi İpekyolu Caddesi, Stad Karşısı 3. Sokak No:3, İpekyolu / Van.
İnanç ve tıp, hacamat söz konusu olduğunda aynı şeyi istiyor: temizlik, özen ve bilgi. Bu üçü bir araya geldiğinde, uygulama hem huzurla hem güvenle yapılabiliyor.