Göz muayenesi sırasında hastalarımızla sohbet ederken, kuşaktan kuşağa aktarılmış pek çok bilgiyle karşılaşıyoruz. Kataraktın olgunlaşmasını beklemek gerektiği, gözlüğün gözü tembelleştirdiği, şaşılığın büyüyünce geçeceği, havucun gözlük numarasını düşüreceği. Bu inanışların bazıları zararsız; bazıları ise tedavinin gecikmesine, bazen de kalıcı görme kaybına yol açabiliyor.
Şırnak'tan göz hastanesi arayan okurlarımız için bu inanışları ele almak istedik. Her bölümde bir ya da iki yaygın inanışı ve aslında ne olduğunu anlattık. Bu bilgilerin, ne zaman göz hekimine gitmeniz gerektiğine ve hangi kurumdan ne beklemeniz gerektiğine karar vermenize yardımcı olacağını umuyoruz.
Urartu Göz Tıp Merkezi, 2005'ten beri Van'da hizmet veren bir göz tıp merkezi; hastane değiliz. Şırnak'ta şubemiz yok. Şırnak merkezden, Cizre'den, Silopi'den, İdil'den, Uludere'den, Beytüşşebap'tan ve Güçlükonak'tan gelen hastalarımızı Van'da ağırlıyoruz.
Şırnak'ta da devlet hastanelerinin göz poliklinikleri hizmet veriyor. Acil durumlar, rutin kontroller ve gözlük reçeteleri için bu kuruluşlara başvurmanızı öneriyoruz. Göze kimyasal kaçması, göz yaralanması ya da ani görme kaybı gibi acil durumlarda ise en yakın acil servise gidin.
Okuyacaklarınız, muayeneye gitmeden önce doğruyu yanlıştan ayırmanıza yardım etsin diye yazıldı; gözünüzdeki sorunun teşhisini ise yalnızca sizi muayene eden göz hekimi koyabilir.
Birinci inanış: Kataraktın olgunlaşmasını beklemek gerekir. Bu, belki de en yaygın ve en köklü inanış. Eskiden katarakt ameliyatları, merceğin tamamen beyazlaşıp sertleşmesini bekleyerek yapılıyordu; çünkü o zamanki teknikler buna uygundu. Bugün ise durum tamamen farklı.
Artık katarakt ameliyatı, genellikle küçük bir kesiden, merceğin ses dalgalarıyla parçalanıp alınması ve yerine yapay bir mercek takılmasıyla yapılıyor. Bu teknikte, kataraktın olgunlaşmasını beklemek bir avantaj değil, aksine dezavantaj. Çok ilerlemiş, sertleşmiş bir katarakt, ameliyatı zorlaştırıyor ve bazı riskleri artırıyor. Ayrıca bu bekleme süresinde kişi yıllarca bulanık görerek yaşıyor.
Bugünkü yaklaşımda katarakt ameliyatının zamanı, kataraktın görmeyi ve günlük hayatı ne kadar etkilediğine göre belirleniyor. Okumakta, araba kullanmakta, yüzleri tanımakta ya da işinizi yapmakta zorlanıyorsanız, ameliyatı konuşmanın zamanı gelmiş demektir. Katarakt hakkında daha fazla bilgi için katarakt tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu inanışa bir de şunu ekleyelim: Kataraktın göze bir zar gibi yayıldığı ve damlayla silinebileceği düşüncesi de doğru değil. Katarakt, gözün içindeki merceğin kendisinin bulanıklaşmasıdır; dışarıdan sürülen ya da damlatılan hiçbir şey bu bulanıklığı gidermiyor. İnternette ya da çarşıda kataraktı eritebileceği söylenen damlalara ve karışımlara itibar etmeyin.
Ameliyatın kendisi hakkında da bir yanlış inanış var: Katarakt ameliyatı olan kişinin haftalarca karanlık bir odada yatması gerektiği. Bugün katarakt ameliyatlarının çoğu lokal anestezi ile yapılıyor, hasta aynı gün evine dönüyor ve birkaç gün içinde günlük işlerinin önemli bir kısmına dönebiliyor. Elbette ilk haftalarda gözü ovuşturmamak, tozdan korumak ve damlaları düzenli kullanmak gerekiyor.
Katarakt ameliyatı için bir kurum seçerken, ameliyattan önce takılacak merceğin gücünü hesaplayan ölçümlerin yapılıp yapılmadığına, size mercek seçeneklerinin anlatılıp anlatılmadığına ve ameliyat sonrası kontrollerin nasıl planlanacağına dikkat edin.
İkinci inanış: Her göz hastanesi aynıdır. Göz hastalıkları geniş bir alan ve farklı alt dallara ayrılıyor. Kurumlar arasında hekim kadrosu, cihaz imkânları ve takip biçimi açısından farklar olabiliyor. Basit bir göz kontrolü için yakındaki bir poliklinik yeterliyken, ameliyat ya da ayrıntılı tetkik gerektiren bir durumda bu farklar önem kazanıyor.
Ama bunun tersi de bir inanış: Uzaktaki büyük bir kurum her zaman daha iyidir. Yakınlık, özellikle takip gerektiren hastalıklarda ve kontrol muayenelerinde büyük bir avantaj. Bu yüzden önce ihtiyacınızı belirleyin, sonra bu ihtiyaca uygun ve ulaşabileceğiniz bir kurum seçin.
Üçüncü inanış: Gözlük takmak gözü bozar ya da tembelleştirir. Pek çok anne baba, çocuğuna gözlük verildiğinde bunun gözü daha da bozacağından, çocuğun gözlüğe bağımlı hale geleceğinden endişeleniyor. Yetişkinler de gözlük takmaya başlarsa numaralarının artacağını düşünebiliyor.
Doğru numaralı bir gözlük gözü bozmaz. Gözlük, gözün mevcut kırma kusurunu düzeltir ve net görmeyi sağlar. Numaranın zamanla artması, gözlükten değil, gözün yapısından ve yaşla birlikte gelişen değişikliklerden kaynaklanır. Çocuklarda ise durum daha da önemli: Gözlüğe ihtiyacı olan bir çocuğa gözlük verilmezse, o gözün tembelleşmesi riski var. Yani gözlük takmamak gözü korumak değil, tam tersine riske atmak anlamına gelebiliyor.
Gözlük taktıktan sonra gözlüksüz görmenin daha bulanık gelmesi de bu inanışı besliyor. Ama bu, gözün bozulduğu anlamına gelmiyor; yalnızca net görmenin nasıl bir şey olduğunu hatırladığınız için aradaki farkı daha belirgin hissediyorsunuz.
Özel bir merkezde muayene olmanın masrafı, sigortanıza ve hangi tetkiklerin yapılacağına göre değişiyor. Sağlık alanında fiyat ilanı mevzuata aykırı olduğundan burada rakam yazmıyoruz; telefonda SGK'lı mı, özel sigortalı mı olduğunuzu söylerseniz neyin kapsamda olduğunu anlatıyoruz.
Dördüncü inanış: Havuç yemek gözlük numarasını düşürür. Havuç, A vitamini açısından zengin ve A vitamini göz sağlığı için önemli. Ağır A vitamini eksikliği gece körlüğüne ve göz yüzeyi sorunlarına yol açabiliyor. Ama dengeli beslenen birinde havuç yemek miyopiyi, hipermetropiyi ya da astigmatı düzeltmiyor. Dengeli beslenme göz sağlığı için faydalı, ama gözlüğün yerini tutmuyor.
Kamu ya da özel, gittiğiniz yerde aradığınız şey aynı olmalı: Size ne yapılacağını ve neden yapılacağını anlaşılır bir dille anlatan, sorularınıza sabırla cevap veren bir hekim.
Beşinci inanış: Şaşılık büyüyünce kendiliğinden geçer. Bu inanış, en çok zarar veren inanışlardan biri. Yenidoğanlarda ilk birkaç ay gözlerin ara ara kayması normal olabiliyor. Ama altı aylıktan sonra devam eden bir kayma, kendiliğinden geçmesini beklemek için bir neden değil.
Kayan göz kullanılmadığı için zamanla tembelleşebiliyor ve görmesi kalıcı olarak azalabiliyor. Ayrıca iki gözün birlikte çalışamaması, derinlik algısının gelişmesini engelliyor. Şaşılığın tedavisi, türüne göre gözlük, kapama tedavisi ya da ameliyat olabiliyor; ama hangi tedavi olursa olsun, erken başlandığında sonuç daha iyi. Bilgi için şaşılık sayfamıza bakabilirsiniz.
Altıncı inanış: Göz tansiyonu ağrı yapar, ağrım yoksa göz tansiyonum da yoktur. Göz tansiyonunun en yaygın türü, yani açık açılı glokom, hiçbir ağrı ya da belirti vermeden ilerliyor. Görme sinirine verdiği zarar yavaş yavaş, görme alanının kenarlarından başlayarak gelişiyor ve kişi bunu ancak ileri aşamada fark ediyor. Kaybedilen görme ise geri gelmiyor.
Ağrıyla seyreden ani bir göz tansiyonu türü de var; bu durumda gözde şiddetli ağrı, kızarıklık, görme bulanıklığı, bulantı ve kusma olabiliyor ve acil müdahale gerekiyor. Ama yaygın olan, sessiz ilerleyen türü. Bu yüzden özellikle ailesinde glokom olanların, kırk yaşından sonra düzenli göz tansiyonu ölçümü yaptırması önemli. Bilgi için glokom sayfamıza bakabilirsiniz.
Bir göz kuruluşunu değerlendirirken, bu tür sessiz hastalıkların erken teşhisi için gerekli tetkiklerin, örneğin görme alanı testi ve görme sinirini inceleyen görüntüleme cihazlarının bulunup bulunmadığına bakabilirsiniz. Merkezimizdeki hekimlerin alanlarını doktorlarımız sayfasında görebilirsiniz.
Bir uyarıyı da burada yapalım: Size ameliyatın kesin başarılı olacağını, hiçbir risk taşımadığını söyleyen bir yere temkinli yaklaşın. Dürüst bir hekim, olası riskleri de sizinle konuşur.
Yedinci inanış: Göze anne sütü, çay ya da bitkisel karışımlar damlatmak iyi gelir. Göz iltihaplarında, göze bir şey kaçtığında ya da gözler kızardığında bu tür ev yöntemlerine başvurulduğunu hâlâ duyuyoruz. Ne yazık ki bu yöntemler, göze mikrop taşıyabiliyor ve var olan bir enfeksiyonu ağırlaştırabiliyor. Özellikle kornea yaralanmalarında, bu tür uygulamalar ciddi enfeksiyonlara ve kalıcı görme kaybına yol açabiliyor.
Göze bir şey kaçtığında temiz suyla yıkamak dışında bir şey yapmayın. Gözünüz kızarıyor, ağrıyor ya da akıntı yapıyorsa, ev yöntemleri yerine bir göz hekimine başvurun. Başka birine yazılmış bir damlayı da kullanmayın; her damla her göz için uygun değil.
Randevu planlarken, Şırnak'tan Van'a gelen yolun uzunluğunu ve mevsimi hesaba katın. Şırnak merkez, Cizre, Silopi ve İdil'den gelenler çoğunlukla Siirt ve Bitlis üzerinden Tatvan'a, oradan Van'a ulaşıyor. Kış aylarında yüksek kesimlerde kar ve buzlanma olabiliyor. Yaz aylarında ise sıcakta uzun yol yorucu olabiliyor; mümkünse sabahın serin saatlerinde yola çıkın.
Randevuyu alırken hangi şikâyetle geleceğinizi söylemeniz, gerekebilecek tetkikleri önceden planlamamızı sağlıyor. Şırnak'tan gelen hastalarımızın muayene ve tetkiklerini mümkünse tek güne sığdırıyor, randevu saatini dönüş yolunuza göre ayarlıyoruz.
Yanınızda kimliğinizi, kullandığınız gözlükleri, önceki göz raporlarınızı, kullandığınız ilaçların ve damlaların listesini getirin. Göz bebeğiniz büyütülecekse birkaç saat araç kullanamayacağınız için bir yakınınızla gelin.
Bir bonus inanış daha: Lazer ameliyatı gözü kör eder. Lazer göz ameliyatları, uygun hastalarda ve doğru tetkiklerden sonra yapıldığında, dünyada en sık yapılan göz ameliyatları arasında. Her ameliyat gibi riskleri var; kuruluk, gece kamaşma, nadiren enfeksiyon ya da düzeltmenin yetersiz kalması gibi. Ama bu riskler, ameliyat öncesinde gözün lazere uygunluğu dikkatle değerlendirildiğinde azalıyor. Lazer konusunda daha fazla bilgi için Şırnak göz çizdirme yazımıza bakabilirsiniz.
Şırnak'ın iklimiyle ilgili gerçeklere de değinelim. Aşırı sıcak ve kuru hava, göz kuruluğunu artırıyor. Klimalı ortamlar, ekran kullanımı ve tozlu rüzgârlar bu durumu ağırlaştırıyor. Kuru gözün belirtileri, yanma, batma, kızarıklık ve bazen aşırı sulanma. Bu konuda ayrıntılı bilgiyi Şırnak göz doktorları yazımızda bulabilirsiniz.
Uzun yıllar güneş altında çalışanlarda katarakt ve et beni daha erken gelişebiliyor. Kömür ocaklarında çalışanlarda göz yüzeyi tahrişi ve göze parça kaçması sık görülüyor. Şeker hastalarında yıllık göz dibi muayenesi, görmeyi korumanın en etkili yollarından biri.
Çocuklar için de bir hatırlatma: Okula başlamadan önceki bir göz muayenesi, tembel gözü ve kaymayı tedavinin en etkili olduğu yaşta yakalamanın en kolay yolu.
Van'daki adresimiz: Halilağa Mahallesi İpekyolu Caddesi, Stad Karşısı 3. Sokak No:3, İpekyolu. Stadyumu bulduğunuzda bizi de bulmuş olursunuz; merkezimiz stadın karşısındaki sokakta.
Otobüsle gelirseniz, Van otogarından taksiyle merkezimize kısa sürede ulaşabilirsiniz. Ameliyat sonrası bir gece kalmanız gerekirse, yakın çevredeki konaklama seçenekleri hakkında bilgi verebiliriz.
E-posta ile ulaşmak isterseniz adresimiz [email protected]. Raporlarınızı göndermek isterseniz yalnızca gerekli belgeleri paylaşmanızı öneriyoruz.
Harita ve diğer iletişim bilgileri için iletişim sayfamıza bakabilirsiniz.
Telefonla bize çağrı merkezimizden 0850 440 44 45, merkezden 0432 215 79 99 numarasıyla ulaşabilirsiniz. Hangi ilçeden arandığınızı söylerseniz, randevu saatini yola çıkış saatinize göre öneririz.
WhatsApp numaramız 0539 235 34 34. Şikâyetinizi kısaca yazıp elinizdeki eski raporların fotoğraflarını ekleyebilirsiniz; mesai dışında gelen mesajlara ertesi iş günü cevap veriyoruz.
Telefonda teşhis koymuyoruz; ama aklınıza takılan bir inanışın doğru olup olmadığını, şikâyetinizin acil olup olmadığını ve muayeneye nasıl hazırlanmanız gerektiğini konuşabiliriz.
Kuşaktan kuşağa aktarılan bilgilerin çoğu iyi niyetle söyleniyor. Ama göz sağlığında iyi niyet yetmiyor; doğru bilgi gerekiyor. Bir inanış yüzünden bir tedaviyi ertelemeden önce, bir göz hekimine danışın.