Fizik tedavi birimimize Ağrı'dan gelen hastaların şikâyetlerini bir insan bedeninin çizimi üzerinde işaretlesek, neredeyse hiçbir bölge boş kalmazdı. Ense ve omuzlarda kasılma, belde fıtık, dizlerde kireçlenme, bileklerde ve topukta ağrı. Uzun ve sert kışlar, buzlu yollar, hayvancılık ve tarlada geçen yıllar bu haritanın çizilmesinde pay sahibi.
Bu yazıyı, o haritayı yukarıdan aşağıya dolaşarak yazmaya karar verdik. Boyundan başlayıp topukta bitireceğiz. Her bölgede en sık karşılaştığımız sorunları, hangi belirtilerin beklemeden doktora gitmeyi gerektirdiğini ve fizik tedavinin bu sorunlarda neler yapabileceğini anlattık.
Urartu Göz Tıp Merkezi'nin fizik tedavi birimi Van'da. Ağrı'da şubemiz bulunmuyor. Birimimizde fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı Uzm. Dr. Sedat Öztürk hasta kabul ediyor. Dr. Öztürk, tıp eğitimini Çukurova Üniversitesi'nde, uzmanlık eğitimini Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde tamamladı.
Aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Ağrınızın nedenini ve size uygun tedaviyi ancak muayene eden bir hekim belirleyebilir.
Haritanın en üstünden, boyundan başlayalım. Boyun ağrısı çoğu zaman kas kaynaklıdır: uzun süre aynı pozisyonda kalmak, telefona eğilerek bakmak, soğuk havada omuzları kaldırıp kasılarak yürümek. Ağrı'nın kışında dışarıda omuzlarını kulaklarına kadar kaldırarak yürüyen insanları düşünün; bu kasılma gün sonunda ense ve omuzlarda ağrıya dönüşür.
Boyun ağrısı kola yayılıyor, parmaklarda uyuşma ya da karıncalanma yapıyor, elde güç kaybı oluşturuyorsa, boyun fıtığı ya da sinir sıkışması düşünülür. Bu belirtiler varsa beklemeden bir hekime görünmeniz gerekir. Boyun fıtığı ile ilgili ayrıntıları boyun fıtığı sayfamızda bulabilirsiniz.
Biraz aşağı, omza inelim. Omuz ağrısının sık nedenlerinden biri, omuz eklemini saran kasların tendonlarındaki zorlanma ve sıkışmadır. Kolunu başının üzerine kaldırırken ağrı çeken, gece o omzun üzerine yatamayan, ceketini giyerken zorlanan hastalar bu tabloyu anlatır. Hayvan sağımı, kışlık odun kesme ve ağır yük taşıma omuzları yoran işler arasında.
Bir de donuk omuz var. Omuz hareketlerinin aylar içinde giderek kısıtlandığı bu durum, özellikle şeker hastalarında daha sık görülüyor. Erken dönemde başlanan egzersizler ve fizik tedavi, hareketin geri kazanılmasında önemli rol oynuyor.
Bir fizik tedavi doktorunu değerlendirirken, size ilk muayenede ne kadar zaman ayırdığına, ağrınızın nedenini anlamak için hangi soruları sorduğuna ve sizi muayene edip etmediğine bakın. Ağrınızı dinlemeden, muayene etmeden doğrudan cihaz tedavisine yönlendiren bir yaklaşım, sorunun kaynağını gözden kaçırabilir.
İyi bir fizik tedavi planı, size evde yapmanız gereken egzersizleri de öğretir. Fizik tedavinin etkisi, seansların sayısından çok, seanslar bittikten sonra sizin ne yaptığınıza bağlıdır.
Gerektiğinde fizik tedavi doktorunun sizi başka bir branşa yönlendirmesi de iyi bir hekimliğin işaretidir. Bazı ağrılar romatizmal hastalıkların, bazıları ise iç organlarla ilgili sorunların belirtisi olabilir.
Haritada bele geldik. Bel ağrısı, fizik tedavi birimlerine en sık başvurulan şikâyet. Çoğu bel ağrısı kas ve bağ zorlanmasından kaynaklanır ve birkaç hafta içinde kendiliğinden ya da basit önlemlerle geçer. Ağır yükü belden eğilerek kaldırmak, uzun süre otomobil ya da traktör kullanmak, hareketsiz geçen kış aylarından sonra baharda birden ağır işe başlamak bel ağrısının sık tetikleyicileri.
Bel ağrısı bacağa, dize kadar ya da dizin altına yayılıyorsa, bacakta uyuşma ve güçsüzlük varsa bel fıtığı düşünülür. Bel fıtığının çoğu ameliyatsız tedavi edilir; ilaç, egzersiz, fizik tedavi ve uygun hastalarda enjeksiyon tedavileri bu yaklaşımın parçasıdır. Ayrıntılar için bel fıtığı sayfamıza bakabilirsiniz.
Ancak bazı belirtiler acil değerlendirme gerektirir. İdrar ya da dışkı kontrolünde zorlanma, genital bölge ve kasıklarda uyuşma, iki bacakta birden ilerleyen güç kaybı varsa beklemeden en yakın acil servise gidin. Bu belirtiler, sinirlerin ciddi şekilde sıkıştığını gösterebilir ve Van'a gelmeyi beklemeden Ağrı'daki en yakın hastanede değerlendirilmelidir.
Ateşle birlikte olan, kilo kaybıyla seyreden, istirahatle geçmeyen ve geceleri uykudan uyandıran bel ağrıları da ayrıca araştırılmalıdır. Bu tür ağrılar her zaman fıtıktan kaynaklanmaz.
Bel ile diz arasında kalan kalça bölgesini de atlamayalım. Kasığa ve uyluğun ön tarafına vuran, ayakkabı giyerken ya da bağdaş kurarken artan ağrı kalça ekleminden kaynaklanıyor olabilir. Kalçanın dış yüzünde, o tarafa yatınca artan ağrı ise çoğu zaman eklemin kendisinden değil, çevresindeki tendon ve keselerden gelir. İkisinin tedavisi farklı olduğu için ayrımını muayene yapar.
Fizik tedavi merkezi seçerken, merkezde bir fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanının bulunup bulunmadığını sorun. Tedavi planının bir hekim tarafından yapılması, seansların bir fizyoterapist eşliğinde yürütülmesi ve gidişatın düzenli kontrol edilmesi önemlidir.
Merkezde yalnızca cihaz tedavisi mi yapılıyor, yoksa egzersiz ve manuel tedavi de planın içinde mi? Sıcak paket, elektrik ve ultrason gibi uygulamalar ağrıyı geçici olarak azaltabilir; ama kalıcı bir iyileşme için çoğu zaman kas gücünün ve esnekliğin artırılması gerekir.
Ağrı'da yaşayan biri için seansların sıklığı da önemli bir konu. Fizik tedavi genellikle haftada birkaç seans, birkaç hafta boyunca sürer. Van'a her gün gidip gelmek pratik olmayabilir. Bu durumda tedavi planının bir kısmının Ağrı'da, bir kısmının merkezimizde yapılıp yapılamayacağını hekimimizle konuşabilirsiniz.
Haritada dizlere indik. Ağrı'dan gelen orta yaş ve üzeri hastalarımızda diz kireçlenmesi en sık gördüğümüz sorunlardan biri. Diz ekleminin kıkırdağı yıllar içinde aşınır, eklem sertleşir ve ağrır. Sabah kalkınca dizlerin tutukluğu, merdiven inerken artan ağrı, uzun yürüyüşten sonra şişlik tipik belirtiler.
Kireçlenmenin geri döndürülmesi mümkün değil, ama ilerlemesini yavaşlatmak ve ağrıyı azaltmak mümkün. Bunun için en etkili yollardan biri, dizi taşıyan kasları, özellikle uyluğun ön kısmındaki kasları güçlendirmek. Fazla kiloların verilmesi de dizin üzerindeki yükü belirgin şekilde azaltır.
Uygun hastalarda eklem içi enjeksiyonlar da tedavi seçenekleri arasında yer alabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğu, kireçlenmenin derecesine, yaşınıza ve genel sağlık durumunuza göre belirlenir. Diz kireçlenmesi hakkında daha fazla bilgi için kireçlenme sayfamızı okuyabilirsiniz.
Gençlerde diz ağrısının nedenleri farklı. Futbol oynarken ya da buzda kayarken dizin burkulması menisküs ya da bağ yaralanmalarına yol açabilir. Dizde kilitlenme, boşalma hissi ya da yaralanmadan sonra hızla gelişen şişlik varsa ayrıntılı muayene gerekir.
Merkezimizde fizik tedavi birimi, muayene ile başlar. Hekim önce ağrınızın hikâyesini dinler, ardından muayene eder ve gerekirse görüntüleme ya da tahlil ister. Tedavi planı bu değerlendirmeye göre yapılır. Bu planın içinde egzersiz, manuel terapi, kuru iğneleme, nöral terapi, proloterapi, PRP ya da ozon uygulamaları gibi seçenekler bulunabilir; hangisinin kullanılacağı tanıya ve hastanın durumuna bağlıdır.
Her tedavinin bir amacı ve sınırı olduğunu hekiminizle açıkça konuşun. Hangi tedaviden ne beklenebileceğini, ne kadar sürede etki görülebileceğini ve neler yapılmazsa planın aksayabileceğini bilmek, tedaviye uyumunuzu artırır.
Tedavinin ilk günlerinde ağrının bir süre artması da olabilir; özellikle uzun süre kullanılmamış kaslar egzersizle çalışmaya başladığında bu görülür. Ağrınızda beklenmedik bir artış olursa bunu hekiminize söyleyin.
Haritanın en altına, ayaklara geldik. Sabah yataktan kalkıp ilk adımı attığında topuğunda bıçak saplanır gibi bir ağrı hisseden hastalar, halk arasında topuk dikeni denen sorunu anlatır. Bu ağrının asıl kaynağı çoğu zaman topuk kemiğine yapışan ayak tabanı zarının iltihabıdır. Uzun süre ayakta kalmak, sert zeminde yürümek, uygun olmayan ayakkabılar ve fazla kilo bu sorunu tetikleyebilir.
Topuk ağrısında ayak tabanı ve baldır kaslarının germe egzersizleri, uygun ayakkabı ve tabanlık seçimi çoğu zaman rahatlama sağlar. Geçmeyen vakalarda başka tedaviler de değerlendirilebilir.
Buzlu kış günlerinde düşmeler sonucunda bilek ve el kırıkları da sık görülür. Kırık iyileştikten sonra alçının çıkarıldığı dönemde bilek sertleşmiş ve güçsüz kalmış olabilir. Bu dönemde yapılan rehabilitasyon, bileğin hareketini ve gücünü geri kazanmasında önemlidir. Kırık sonrası rehabilitasyonun gecikmesi, hareket kısıtlılığının kalıcı olmasına yol açabilir.
Bileklerden söz etmişken el uyuşmalarını da ekleyelim. Özellikle geceleri elde uyuşma ve karıncalanmayla uyanan, sabahları elini silkeleyerek açan kişilerde bilekte sinir sıkışması, yani karpal tünel sendromu düşünülür. Hayvan sağımı, örgü ve el işi gibi tekrarlayan bilek hareketleri bu durumu kolaylaştırabilir. Erken dönemde gece ateli ve egzersizler çoğu zaman yardımcı olur; ilerlemiş vakalarda ise başka tedaviler gerekebilir.
Fizik tedavi merkezlerini karşılaştırırken, size uygulanacak tedavinin kişiye özel olup olmadığına bakın. Herkese aynı cihazların aynı sürelerle uygulandığı bir yaklaşım yerine, tanınıza, yaşınıza, işinize ve hedeflerinize göre planlanmış bir tedavi daha anlamlıdır.
Ayrıca hiçbir merkezin size kesin iyileşme vaadi vermemesi gerekir. Fizik tedavinin sonucu, sorunun türüne, ne kadar süredir var olduğuna ve sizin tedaviye katılımınıza bağlıdır. Size gerçekçi beklentiler sunan, ilerlemeyi birlikte değerlendiren bir ekip, uzun vadede çok daha faydalı olur.
Fibromiyalji gibi yaygın vücut ağrısıyla seyreden durumlarda ise tedavi daha uzun soluklu ve çok yönlü olur. Uyku düzeni, düzenli egzersiz ve stres yönetimi bu tedavinin önemli parçalarıdır; konuyla ilgili fibromiyalji sayfamıza bakabilirsiniz.
Uzun süren ağrının kişinin uykusunu, işini ve ruh halini etkilediğini de biliyoruz. Bu yüzden ağrıyla birlikte gelen uykusuzluk ya da isteksizlik varsa, bunları da hekiminize anlatmaktan çekinmeyin.
Bu haritada neredeyse tüm bölgeler için geçerli olan birkaç öneri var. Ağır yükleri belden eğilerek değil, dizlerinizi bükerek ve yükü vücudunuza yakın tutarak kaldırın. Uzun süre aynı pozisyonda kalmayın; her saatte birkaç dakika kalkıp hareket edin. Kış aylarında hareketsiz kalmamaya çalışın; ev içinde yapılabilecek basit egzersizler bile kas gücünüzü korumanıza yardımcı olur.
Buzlu yollarda düşmemek için tabanı kaymayan ayakkabılar giyin, ellerinizi cebinizde tutmadan yürüyün ve mümkünse yürürken bir yere tutunun. Yaşlı yakınlarınız için evdeki halıların kaymamasını sağlamak ve banyoya tutunma barı koymak, düşme riskini azaltır.
Haritanın dışında kalan ama sık sorulan bir konu da çocuklarda omurga eğriliği. Okul çağındaki çocuğunuzun omuzlarından biri diğerinden yüksek görünüyorsa ya da öne eğildiğinde sırtının bir tarafı daha kabarık duruyorsa, bir hekime göstermenizi öneriyoruz. Skolyoz hakkında bilgi için skolyoz sayfamıza bakabilirsiniz.
Ağrı'dan merkezimize gelecekseniz, varsa daha önce çekilmiş röntgen, MR ya da tomografi görüntülerini ve raporlarını yanınızda getirin. Kullandığınız ilaçların listesi de muayeneyi kolaylaştırır.
Muayene ve tedavi planı için 0850 440 44 45 ya da 0432 215 79 99 numaralarından bizi arayabilirsiniz. WhatsApp hattımız 0539 235 34 34; ağrınızın yerini ve ne kadar süredir devam ettiğini yazarak randevu talebinde bulunabilirsiniz. Merkezimizin adresi Halilağa Mahallesi İpekyolu Caddesi, Stad Karşısı 3. Sokak No:3, İpekyolu / Van.
Hekimimizi daha yakından tanımak için Uzm. Dr. Sedat Öztürk sayfasına bakabilirsiniz. Ağrı tedavisinde tamamlayıcı bir yöntem olarak hacamat hakkında merak ettikleriniz varsa, Ağrı hacamat yazımızı da okuyabilirsiniz.
Boyundan topuğa kadar uzanan bu haritada sizin ağrınız hangi noktada olursa olsun, ilk adım aynı: ağrının nedenini doğru bulmak. Doğru tanı konduğunda, tedavi planı da sizin hayatınıza uygun şekilde yapılabilir.