Göz, vücudun içini kesmeden görebildiğimiz tek yer. Gözbebeği büyütülerek yapılan bir göz dibi muayenesinde, retinadaki damarlar, sinir dokusu ve görme siniri doğrudan görülebiliyor. Bu yüzden göz muayenesi, yalnızca gözün değil, vücudun genel sağlığının da bir aynası olabiliyor. Şeker hastalığı, yüksek tansiyon ve bazı başka hastalıklar, çoğu zaman gözde iz bırakıyor; bazen de ilk belirtisini gözde veriyor.
Ardahan'dan bize ulaşan hastalarımızın bir kısmı, göz muayenesinde neden genel sağlıkları hakkında bu kadar çok soru sorulduğunu merak ediyor. "Gözüm için geldim, tansiyonumu neden soruyorsunuz?", "Şeker ilacımın gözle ne ilgisi var?" Bu soruların cevabı, gözün vücudun geri kalanıyla ne kadar sıkı bağlı olduğunda yatıyor.
Aşağıda genel sağlık sorunlarının gözdeki etkilerini, hangi hastalıklarda düzenli göz muayenesinin neden gerekli olduğunu ve bazı ilaçların gözü nasıl etkileyebildiğini anlattık. Randevu ve iletişim bilgilerimize de yer verdik.
Bir bilgi notu: Urartu Göz Tıp Merkezi bir hastane değil; Van'da 2005'ten bu yana çalışan bir tıp merkezi ve Ardahan'da bir şubemiz yok. Ardahan'da göz hastalıklarına bakan hastaneler ve kurumlar da bulunuyor. Bizi tercih eden Ardahanlı hastalarımızın muayene ve tedavisini Van'da yapıyoruz.
Şeker hastalığı, gözü en sık ve en ciddi şekilde etkileyen genel hastalıkların başında geliyor. Yüksek kan şekeri, yıllar içinde retinadaki küçük damarlara zarar veriyor. Bu damarlarda sızıntılar, küçük kanamalar ve tıkanıklıklar gelişiyor; ilerleyen dönemde retinada anormal yeni damarlar oluşabiliyor ve sarı noktada şişlik gelişebiliyor. Bu değişiklikler başlangıçta hiçbir belirti vermiyor.
Bu yüzden şeker hastalığı olan herkesin, görmesi iyi olsa bile, yılda en az bir kez gözbebeği büyütülerek göz dibi muayenesi yaptırması gerekiyor. Retinada değişiklik saptanan hastalarda muayeneler daha sık yapılıyor. Erken dönemde yakalanan değişiklikler, lazer ve göz içi ilaç tedavileriyle kontrol altına alınabiliyor. Retina hastalıkları hakkında bilgi için retina sayfamıza bakabilirsiniz.
Şeker hastalığı yalnızca retinayı etkilemiyor. Kataraktın daha erken gelişmesine, göz tansiyonu riskinin artmasına, göz kuruluğuna ve göz hareketlerini sağlayan sinirlerin geçici felcine bağlı çift görmeye de yol açabiliyor. Kan şekerindeki ani dalgalanmalar, gözlük numarasında geçici değişikliklere neden olabiliyor; bu yüzden şekeri yeni düzenlenen hastalarda gözlük reçetesi, şeker oturduktan sonra yazılıyor.
Şeker hastalığında göz sağlığını korumanın en güçlü yolu, kan şekerini, tansiyonu ve kolesterolü iyi kontrol etmek. Göz muayenesinde retinada değişiklik görüldüğünde, bu bilgi şeker hastalığınızı takip eden hekiminiz için de önemli bir uyarı. Göz raporlarınızı, dahiliye ya da endokrinoloji kontrollerinizde de gösterin.
Bir göz kurumunu değerlendirirken, genel sağlık durumunuzun sorulup sorulmadığına ve göz muayenesinin sonuçlarının diğer hekimlerinizle paylaşılabilecek şekilde size verilip verilmediğine bakın.
Şeker hastalarına bir öneri daha: Göz dibi muayenenizi, yılın her zaman aynı ayında yaptırmayı alışkanlık haline getirin. Böylece kontrolün ne zaman geldiğini unutmazsınız ve her yıl muayene sonuçlarınız önceki yılla karşılaştırılabilir. Ardahan'ın zorlu kışı nedeniyle yola çıkmanın zor olduğu aylar yerine, ilkbahar ya da yaz sonu gibi ulaşımın daha kolay olduğu bir dönemi seçmek de planlamayı kolaylaştırıyor.
Yüksek tansiyon da retinadaki damarları etkiliyor. Uzun süre kontrolsüz seyreden tansiyon, retina damarlarında daralmalara, kalınlaşmalara ve küçük kanamalara yol açabiliyor. Bu değişiklikler göz dibi muayenesinde görülebiliyor ve tansiyonun vücuttaki diğer damarları da etkilediğinin bir işareti olabiliyor.
Tansiyonun aniden ve çok yükseldiği durumlarda, retinada şişlik ve görme siniri başında ödem gelişebiliyor; bulanık görme, baş ağrısı ve bulantı ortaya çıkabiliyor. Bu acil bir durum ve beklemeden acil servise başvurulması gerekiyor. Yüksek tansiyon, retina damar tıkanıklıkları için de önemli bir risk etkeni. Bir gözde aniden başlayan bulanık görme, bir damar tıkanıklığının belirtisi olabiliyor.
Aniden ve ağrı olmadan bir gözde görmenin tamamen ya da bir bölümünün kaybolması, bazen birkaç dakika sürüp geçen bir perde inmesi şeklinde, beyin ve göz damarlarını besleyen damarlarda bir pıhtının işareti olabiliyor. Bu belirti, ilerleyen saatlerde ya da günlerde bir inme geçirme riskine işaret edebileceği için, düzelmiş olsa bile beklemeden acil servise başvurulmalı.
"Özel göz hastanesi" ararken aradığınız şey, çoğu zaman bu tür bulguları fark edip sizi doğru yere yönlendirebilecek bir göz muayenesi. Merkezimiz bir hastane değil; ama göz dibi muayenesi ve retina görüntülemesi yapabilen, gerektiğinde ilgili alana yönlendiren bir tıp merkezi.
Kolesterol yüksekliği de bazen gözde kendini gösteriyor. Göz kapaklarının iç köşelerinde gelişen sarımsı, yumuşak ve kabarık lekeler ile kırk yaşından önce korneanın kenarında beliren beyaz gri bir halka, kandaki yağ değerlerinin kontrol edilmesi gerektiğine işaret edebiliyor. Bu bulgular görmeyi etkilemiyor; ama kalp ve damar sağlığı açısından önemli bir uyarı olabiliyor. Göz muayenesinde böyle bir bulgu görülürse, kolesterol tahlili yaptırmanız öneriliyor.
Tiroid hastalıkları, özellikle tiroid bezinin aşırı çalıştığı bazı türleri, gözleri etkileyebiliyor. Bu durumda göz çevresindeki kas ve yağ dokusunda iltihap ve şişlik gelişiyor. Gözler öne doğru çıkmış görünüyor, göz kapakları geri çekiliyor, gözlerde batma, sulanma, kızarıklık, kuruluk ve göz arkasında baskı hissi oluyor. İleri durumlarda çift görme ve görme sinirine baskı gelişebiliyor.
Tiroid göz hastalığı, tiroid tedavisinin yanında ayrıca takip edilmesi gereken bir durum. Sigara, bu hastalığın gelişme riskini ve şiddetini belirgin şekilde artırıyor; bu yüzden tiroid hastalığı olanlara sigarayı bırakmaları özellikle öneriliyor. Görmede azalma, renkleri soluk görme ya da çift görme gelişirse beklemeden göz doktoruna başvurulmalı.
Romatizmal hastalıklar da gözü etkileyebiliyor. Romatoid artrit ve Sjögren sendromu gibi hastalıklarda ciddi göz kuruluğu sık görülüyor. Ankilozan spondilit ve bazı bağırsak hastalıklarında gözün renkli tabakasında tekrarlayan iltihap gelişebiliyor; ağrılı, kızarık ve ışığa hassas bir göz ile kendini gösteriyor. Behçet hastalığında ise gözün iç tabakalarında görmeyi tehdit edebilen iltihaplar görülebiliyor. Bu hastalıkları olan kişilerde, gözdeki iltihabın erken tanınması ve tedavi edilmesi kalıcı hasarı önlemek için önemli.
Sinir sistemi hastalıkları da görmeye yansıyabiliyor. Multipl skleroz gibi hastalıklarda görme sinirinde iltihap gelişebiliyor; bir gözde göz hareketleriyle artan ağrı ve görmede azalma, özellikle renklerin soluk görülmesi ile kendini gösteriyor. Beyin içi basıncın arttığı durumlarda görme siniri başında şişlik görülebiliyor. Bazı beyin tümörleri ve inmeler de görme alanında kayıplara yol açabiliyor. Bu bulguların bir kısmı, ilk kez göz muayenesinde fark ediliyor.
Bir göz kurumunu "en iyi" yapan şeylerden biri, gözdeki bulgunun vücudun başka bir hastalığına işaret edebileceğini akılda tutması ve hastayı gerektiğinde ilgili hekimlere yönlendirmesi.
Zona, yani su çiçeği virüsünün yıllar sonra yeniden aktifleşmesi, alnı ve göz çevresini etkilediğinde gözü de tutabiliyor. Alında ve göz kapağında ağrılı, kabarcıklı döküntü, özellikle burun ucunda da kabarcık varsa, gözün iç yapılarında iltihap gelişme riski yüksek. Bu durumda döküntü başladıktan sonra en kısa sürede hem genel tedavinin başlanması hem de göz muayenesi yapılması gerekiyor. İleri yaştakiler ve bağışıklığı zayıf olanlar bu açıdan daha fazla risk altında.
Böbrek hastalığı olan, özellikle diyalize giren hastalarda da göz sorunları sık görülüyor. Bu hastalarda çoğu zaman şeker hastalığı ve yüksek tansiyon da birlikte bulunduğu için retina değişiklikleri daha sık. Ayrıca kansızlık, göz kuruluğu ve göz yüzeyinde kalsiyum birikimleri de görülebiliyor. Diyaliz hastalarının göz muayenesi, diyaliz programlarını aksatmayacak şekilde planlanmalı.
Gebelik döneminde de gözde bazı değişiklikler olabiliyor. Göz kuruluğu ve kontakt lens toleransında azalma sık görülüyor; gözlük numarası geçici olarak değişebiliyor. Ama gebelikte bulanık görme, görme alanında parlak noktalar ya da kararmalar ve şiddetli baş ağrısı, gebeliğe bağlı yüksek tansiyonun ciddi bir belirtisi olabilir; bu durumda beklemeden kadın doğum hekiminize ve acil servise başvurun. Gebelikten önce şeker hastalığı olan kadınların da gebelik boyunca göz dibi muayenelerini düzenli yaptırması gerekiyor.
Kullandığınız bazı ilaçlar da gözleri etkileyebiliyor. Kortizonlu ilaçlar, ağızdan, solunum yoluyla ya da cilde sürülerek uzun süre kullanıldığında katarakt ve göz tansiyonu riskini artırabiliyor. Bazı romatizma ve sıtma ilaçları, uzun süreli kullanımda retinada değişikliklere yol açabildiği için, bu ilaçları kullananların düzenli göz muayenesi yaptırması gerekiyor.
Bazı prostat ve mesane ilaçları, katarakt ameliyatı sırasında gözün renkli tabakasının gevşemesine yol açabiliyor; bu ilaçları kullanıyorsanız ameliyattan önce mutlaka göz doktorunuza söyleyin. Bazı soğuk algınlığı, alerji ve depresyon ilaçları ise ön odası dar olan gözlerde göz içi basıncının ani yükselmesine neden olabiliyor. Tansiyon ilaçlarının bir kısmı da göz kuruluğunu artırabiliyor.
Bu yüzden göz muayenesine gelirken kullandığınız tüm ilaçların, bitkisel ürünlerin ve takviyelerin listesini getirmeniz çok önemli. İlaç kutularının fotoğrafını çekmek ya da kutuları yanınızda getirmek, en pratik yol. Bir ilacın gözünüzü etkilediğini düşünüyorsanız, ilacı kendi başınıza bırakmayın; ilacı yazan hekiminizle ve göz doktorunuzla birlikte karar verin.
Randevu alırken genel sağlık sorunlarınızı, kullandığınız ilaçları ve son tahlil sonuçlarınızı bildirmeniz, muayenenin doğru planlanmasına yardım ediyor. Şeker hastasıysanız son şeker ortalamanızı, tansiyon hastasıysanız son ölçümlerinizi yanınızda getirin.
Ardahan'dan Van'a gelenler genellikle Kars'a, oradan Iğdır ve Doğubayazıt ya da Ağrı ve Patnos üzerinden yol alıyor. Uzun ve kışın zorlu olabilen bir yol; bu yüzden bir gece önceden Van'a gelmenizi öneriyoruz. Muayenede gözbebeği büyüten damla kullanılacağı için, muayeneden sonraki birkaç saat araç kullanmamanız gerekiyor.
Uzun yola çıkacak kronik hastalığı olan hastalarımıza, ilaçlarını yanlarında yeterli miktarda bulundurmalarını, şeker hastalarının ölçüm cihazlarını ve atıştırmalıklarını almalarını, tansiyon hastalarının da yolda ilaçlarını aksatmamalarını hatırlatıyoruz. Yolda baş dönmesi, göğüs ağrısı ya da ani görme kaybı gibi bir durum olursa, en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.
Ardahan'ın yüksek rakımında güneş ışınlarının gözlere etkisi ve doğru güneş gözlüğü seçimi hakkında Ardahan göz doktorları yazımızda bilgi verdik. Katarakt hakkında bilgi için katarakt ve göz tansiyonu hakkında bilgi için glokom sayfalarımıza da bakabilirsiniz.
Van'daki adresimiz Halilağa Mahallesi İpekyolu Caddesi, Stad Karşısı 3. Sokak No:3, İpekyolu. Tahlil sonuçlarınızı, ilaç listenizi ve önceki göz raporlarınızı [email protected] adresine e-postayla gönderebilirsiniz. Hekim kadromuzu doktorlarımız sayfasında görebilirsiniz.
Muayene günü almak için 0850 440 44 45 numaralı çağrı merkezimizi ya da 0432 215 79 99 numaralı sabit hattımızı arayabilirsiniz. WhatsApp hattımız 0539 235 34 34; ilaç kutularınızın ve tahlillerinizin fotoğraflarını bu hattan da iletebilirsiniz.
Gözleriniz, vücudunuzun genel sağlığı hakkında çok şey anlatıyor. Şeker, tansiyon ya da başka bir kronik hastalığınız varsa, yıllık göz muayenenizi diğer kontrolleriniz kadar önemseyin; gözde fark edilen küçük bir değişiklik, vücudunuzun başka bir yerindeki sorunun erken uyarısı olabilir.