Haziranın sonunda Iğdır ovasına kayısı kokusu yayılır. Bahçelerde merdivenler ağaçlara dayanır, kasalar doldurulur, kamyonlar yüklenir. Birkaç hafta süren bu yoğunluk, aileler için yılın en önemli kazancı demektir. Ama aynı haftalar, fizik tedavi polikliniklerine omuz, bel ve diz ağrısıyla gelen hastaların da arttığı dönemdir. Hasattan sonra pamuk, sebze ve tahıl işleri başlar; ovada beden neredeyse yıl boyu yük altındadır.
Iğdır'dan gelen hastalarımıza çoğu zaman şu soruyu soruyoruz: Bu ağrı hangi işi yaparken başladı? Cevap, ağrının nedenini anlamak kadar, tedavi planını yapmak için de önemli. Çünkü çoğu hasta işini bırakamaz; yapmamız gereken, işin bedene verdiği yükü azaltmanın yollarını birlikte bulmak.
Aşağıda ovadaki işleri sırayla dolaştık: ağaçtan meyve indirmek, kasa ve çuval kaldırmak, çapa ve ot almak, traktör sürmek, kanalda su çevirmek. Her işin vücudun hangi bölgesine yük bindirdiğini, hangi işaretlerin muayeneyi geciktirmemeyi gerektirdiğini ve fizik tedavide neler yapılabildiğini anlattık.
Fizik tedavi birimimiz Van'da, Urartu Göz Tıp Merkezi'nin çatısı altında çalışıyor. Iğdır'da şubemiz yok; ovadan gelen hastalarımızı fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanımız Uzm. Dr. Sedat Öztürk karşılıyor. Yazdıklarımız genel bilgi niteliğinde; ağrınızın kaynağını ancak sizi muayene eden hekim söyleyebilir.
Ağaçtan meyve toplamakla başlayalım. Kayısı toplarken kollar saatlerce omuz hizasının üzerinde çalışır. Omuz eklemini saran kasların tendonları bu pozisyonda sıkışır ve zorlanır. Hasattan birkaç hafta sonra kolunu kaldırırken omzunda keskin bir ağrı hisseden, gece o omzun üzerine yatamayan, ceketini giyerken zorlanan hastalar bu tabloyu anlatır. Buna omuz sıkışma sendromu ya da tendon zorlanması denir.
Bu tür omuz ağrılarında çoğu zaman ilaç, buz, istirahat ve ardından omuz kaslarını güçlendiren egzersizlerle iyi sonuç alınır. Ağrı geçmiyorsa ya da kolu kaldırmakta güç kaybı varsa, tendonda yırtık olup olmadığı araştırılmalıdır. Erken dönemde başlanan tedavi, sorunun kronikleşmesini önler.
Meyve toplarken merdivenden düşme de sık karşılaştığımız bir durum. Düşmelerde bilek, el ve omuz kırıkları, bel omurlarında çökme kırıkları görülebilir. Özellikle yaşlılarda ve kemik erimesi olanlarda küçük bir düşme bile ciddi bir kırığa yol açabilir. Düştükten sonra ağrı geçmiyorsa, şişlik varsa ya da kolu bacağı hareket ettirmekte zorlanıyorsanız, beklemeden bir acil servise başvurun.
Merdiven kullanırken birkaç öneri: Merdiveni düz ve sağlam bir zemine yerleştirin, mümkünse birinin tutmasını sağlayın. Uzanmak için gövdenizi merdivenin dışına çıkarmayın; merdiveni yeniden konumlandırmak, uzanmaktan daha güvenlidir. En üst basamaklara çıkmaktan kaçının. Ağaçtan toplama yaparken her yarım saatte bir kollarınızı indirip birkaç dakika dinlendirin.
Bir fizik tedavi doktorunu değerlendirirken, ağrınızın hangi işte başladığını, işinizi nasıl yaptığınızı sorup sormadığına bakın. Ağrının nedenini anlamak için muayene eden, gerekirse görüntüleme isteyen ve size işinizi yaparken uygulayabileceğiniz öneriler veren bir hekim, yalnızca cihaz tedavisine yönlendiren bir yaklaşımdan çok daha faydalıdır.
İyi bir tedavi planı ayrıca size evde ve işte yapabileceğiniz egzersizleri öğretir. Fizik tedavinin kalıcı faydası, seanslarda yapılanlardan çok, seanslar bittikten sonra sizin sürdürdüklerinize bağlıdır.
Muayenede ağrının kas ve eklem dışı bir nedeni olabileceğinden şüphelenilirse, hekiminizin sizi başka bir bölüme göndermesi şaşırtıcı olmamalı. Sağ omuza vuran bir ağrı safra kesesinden, sırtın alt tarafındaki bir sızı böbrekten kaynaklanabilir; birden fazla eklemde sabah tutukluğu ise romatizmal bir hastalığı akla getirir.
Omuz ağrısı yaşayan hastalarımıza merkezimizde uygulanabilecek tedaviler arasında egzersiz programları, manuel terapi ve uygun hastalarda enjeksiyon tedavileri yer alıyor. Hangisinin size uygun olduğu muayeneden sonra belirlenir.
Kasa taşımaya geçelim. Dolu bir kayısı kasası ya da sebze çuvalı, belden eğilip kaldırıldığında bel omurları ve aralarındaki diskler üzerinde ciddi bir yük oluşturur. Gün boyu tekrarlanan bu hareket, bel fıtığının en sık tetikleyicilerinden biridir. Ağır bir yükü kaldırırken belinde bir şeyin kaydığını hissettiğini ve ardından bacağına vuran bir ağrının başladığını anlatan hastalar, bu durumu tarif eder.
Ağır yük kaldırırken belinizi değil, dizlerinizi bükün. Yükü vücudunuza yakın tutun ve kaldırırken gövdenizi döndürmeyin; dönmeniz gerekiyorsa ayaklarınızla dönün. Çok ağır kasaları iki kişi taşıyın. Kamyon yüklerken kasaları zemin yerine bir sehpa ya da tezgâh yüksekliğinden almak, eğilme ihtiyacını azaltır.
Kasa kaldırırken başlayan ağrı kalçadan aşağı, bacağın arkasına ya da dışına doğru iniyorsa ve ayakta karıncalanma, uyuşma eşlik ediyorsa, omurlar arasındaki diskin sinire bastığı düşünülür. Bu hastaların büyük kısmı bıçak altına yatmadan, ilaç, hareket programı, fizik tedavi ve gerekenlerde iğne tedavileriyle toparlanır. Bel fıtığı sayfamızda bu konuyu ayrıntılı anlattık.
Tablo bazen acil hale gelir. Tuvalet ihtiyacını hissedememe ya da tutamama, iki bacak arasında ve oturma bölgesinde his kaybı, ayak bileğini yukarı kaldıramama gibi bir güçsüzlük varsa beklemeyin; Iğdır'daki hastanenin acil servisi bu durumda doğru adrestir.
Bir fizik tedavi merkezine gitmeden önce şunu öğrenin: Sizi kim muayene edecek ve tedaviyi kim planlayacak? Fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanının teşhisi koyduğu, fizyoterapistin seansları yürüttüğü ve gidişatın birkaç haftada bir hekim tarafından yeniden değerlendirildiği bir düzen, güvenilir bir işleyişin işaretidir.
Seanslarda ne yapılacağı da önemli. Isı, elektrik akımı ya da ses dalgası veren cihazlar ağrıyı birkaç saatliğine ya da birkaç günlüğüne yatıştırabilir; ama belinizi kasa kaldırmaya dayanıklı hale getirecek olan, gövde kaslarınızın güçlenmesi ve hareket alışkanlıklarınızın değişmesidir. Planınızda egzersiz yoksa nedenini sorun.
Iğdır'dan Van'a her gün seansa gelmek pratik olmayabilir. Bu durumda tedavi planının bir kısmının Iğdır'da, bir kısmının merkezimizde yürütülüp yürütülemeyeceğini ve evde yapılacak egzersizlerin nasıl planlanacağını hekimimizle konuşabilirsiniz.
Hasat sezonu yaklaşmadan önce bel ve gövde kaslarını güçlendiren basit egzersizlere başlamak, sezon boyunca bel ağrısı yaşama riskini azaltabilir. Bu egzersizleri bir fizik tedavi uzmanından öğrenmek, doğru yapılmalarını sağlar.
Çapa ve ot alma işlerine geçelim. Pamuk ve sebze tarlalarında saatlerce öne eğilerek çalışmak, bel kaslarını sürekli gergin tutar. Gün sonunda belini doğrultmakta zorlanan, sabahları tutuk kalkan hastalar bu tabloyu anlatır. Bu ağrıların çoğu kas kaynaklıdır, ama yıllar içinde tekrarlandığında bel omurlarında ve disklerde yıpranmaya yol açabilir.
Öne eğilerek yapılan işlerde mümkün olduğunca uzun saplı aletler kullanın. Yere yakın çalışmanız gerekiyorsa, belinizden eğilmek yerine bir dizinizi yere koyarak ya da küçük bir taburede oturarak çalışın. Her yarım saatte bir doğrulup belinizi geriye doğru hafifçe esnetin. Bu basit önlemler, gün sonundaki ağrıyı belirgin şekilde azaltabilir.
Diz üstü çalışmak ise dizlerde başka sorunlara yol açabilir. Uzun süre diz çökerek ya da çömelerek çalışan kişilerde dizin ön kısmında şişlik ve ağrı, diz kapağı arkasında ağrı ve zamanla kireçlenme görülebilir. Diz üstü çalışacaksanız yumuşak bir dizlik ya da minder kullanın.
Diz kireçlenmesi Iğdır'dan gelen orta yaş ve üzeri hastalarımızda sık gördüğümüz bir sorun. Sabah tutukluk, merdiven inerken artan ağrı ve uzun yürüyüş sonrası şişlik tipik belirtilerdir. Kireçlenmeyi geri döndürmek mümkün değil, ama ilerlemesini yavaşlatmak ve ağrıyı azaltmak mümkün. Bunun için uyluk kaslarını güçlendiren egzersizler ve fazla kiloların verilmesi en etkili yollar arasındadır. Bilgi için kireçlenme sayfamıza bakabilirsiniz.
Birimimizde ilk görüşme uzun tutulur. Ağrının ne zaman, hangi işte başladığı, gece uykudan uyandırıp uyandırmadığı, daha önce neler denendiği sorulur; ardından muayene yapılır. Gerekirse film ya da tahlil istenir. Tedavi bu bilgilere göre şekillenir; hareket programı, elle uygulanan teknikler, kuru iğneleme, nöral terapi, proloterapi, PRP ya da ozon gibi seçeneklerden hangilerinin uygun olduğuna hekim karar verir.
Her tedavinin neyi amaçladığını, ne kadar sürede etki gösterebileceğini ve hangi durumlarda planın değiştirilmesi gerektiğini hekiminizle açıkça konuşun. Gerçekçi bir beklenti, tedaviye uyumu artırır.
Tedavinin başında, özellikle uzun süre kullanılmamış kaslar çalışmaya başladığında, ağrıda geçici bir artış olabilir. Beklenmedik ya da şiddetli bir artış olursa hekiminize haber verin.
Iğdır'ın sıcak yaz günlerinde tarlada çalışırken yeterli su içmemek, kas kramplarına ve yorgunluğa yol açabilir. Bol su içmek, öğle sıcağında ağır işten kaçınmak ve düzenli molalar vermek, hem genel sağlığınız hem de kaslarınız için önemlidir.
Traktör kullanımına gelelim. Saatlerce traktör kullanmak, hem uzun süre oturmayı hem de tarladaki sarsıntıların omurgaya aktarılmasını içerir. Bu titreşim ve sarsıntı, bel ve boyun ağrılarının önemli bir nedenidir. Traktörden inerken belini tutan, arkaya bakmak için sık sık boynunu çevirdiği için boyun ağrısı çeken hastalar bu durumu anlatır.
Traktör koltuğunun iyi yaylanması ve bel desteği olması önemli. Koltuğunuz eskiyse, bir minder ya da bel desteği eklemek yardımcı olabilir. Uzun çalışmalarda her saatte bir traktörden inip birkaç dakika yürüyün ve belinizi esnetin. Arkaya bakmak için tüm gövdenizi çevirmek yerine aynaları kullanın.
Traktörden sonra başlayan boyun ağrısı omzun arkasına, kola ve parmaklara iniyorsa, elinizde bir şeyleri düşürmeye başladıysanız ya da kalem tutarken zorlanıyorsanız, boyun omurları arasındaki bir sinir baskı altında olabilir. Bu belirtiler muayeneyi ertelememeyi gerektirir; boyun fıtığı sayfamızda daha fazlasını okuyabilirsiniz.
Sulama işlerinde ise kanallarda yürümek, ıslak ve kaygan zeminde çalışmak ayak bileği burkulmalarına ve dizlerde zorlanmaya yol açabilir. Ayağınızı sıkıca saran, tabanı kaymayan çizmeler giymek bu riski azaltır. Burkulmadan sonra ayak bileğinde şişlik ve ağrı geçmiyorsa, kırık olup olmadığının araştırılması gerekir.
Fizik tedavi merkezlerini karşılaştırırken, tedavi planının sizin işinize ve yaşam tarzınıza göre yapılıp yapılmadığına dikkat edin. Herkese aynı cihazların aynı süreyle uygulandığı bir yaklaşım yerine, sizin hangi işi yaptığınızı, ne zaman işe dönmeniz gerektiğini ve hangi hareketlerde zorlandığınızı dikkate alan bir plan çok daha anlamlıdır.
Size birkaç seansta her şeyin geçeceğini söyleyen bir yere temkinli yaklaşın. Yıllarca kasa taşımış bir belin toparlanması zaman alır; ne kadar zaman alacağı ise sorunun tipine, ne zamandan beri sürdüğüne ve egzersizleri ne kadar düzenli yaptığınıza bağlıdır.
Bazı hastalarımızda ağrı tek bir bölgede değil, bütün vücuda yayılmış durumdadır; buna sabah yorgun uyanma, dinlendirmeyen uyku ve dokunmaya karşı hassasiyet eşlik eder. Fibromiyalji adı verilen bu tabloda tedavi aylar süren, birden fazla yönü olan bir plan gerektirir. Fibromiyalji sayfamızda bu konuyu ele aldık.
Hasat sezonunda çalışan gençlerin ve çocukların da ağır yük taşımaması gerektiğini hatırlatalım. Büyüme çağındaki omurga ve eklemler, ağır yüklere karşı daha hassastır.
Tarım işlerinin tamamı için geçerli birkaç öneriyle bitirelim. Sezon başlamadan önce vücudunuzu hazırlayın; kış boyunca hareketsiz kalmış kaslarla birden ağır işe başlamak, sakatlanma riskini artırır. Gün içinde düzenli molalar verin ve aynı pozisyonda uzun süre kalmayın. Ağır yükleri iki kişi taşıyın ve yükü vücudunuza yakın tutun.
Ağrı başladığında görmezden gelmeyin. Erken dönemde yapılan bir muayene ve basit önlemler, ağrının kronikleşmesini önleyebilir. Ağrı kesicilerle ağrıyı bastırıp aynı şekilde çalışmaya devam etmek, sorunu büyütebilir.
Iğdır'dan merkezimize gelecekseniz, daha önce çekilmiş röntgen, MR ya da tomografi görüntülerini ve raporlarını, kullandığınız ilaçların listesini yanınızda getirin. Iğdır'dan Van'a gelenler genellikle Doğubeyazıt ve Çaldıran üzerinden geliyor; randevunuzu sabah saatlerine almanız, aynı gün dönmenizi kolaylaştırır.
Randevu için çağrı merkezimizi 0850 440 44 45'ten ya da merkezimizi doğrudan 0432 215 79 99'dan arayabilirsiniz. Yazmak daha kolay gelirse WhatsApp hattımız 0539 235 34 34: ağrının nerede olduğunu ve hangi işten sonra başladığını iki cümleyle anlatmanız yeterli. Adresimiz Halilağa Mahallesi İpekyolu Caddesi, Stad Karşısı 3. Sokak No:3, İpekyolu / Van.
Hekimimizi tanımak için Uzm. Dr. Sedat Öztürk sayfasına bakabilirsiniz. Tamamlayıcı bir yöntem olarak hacamatı merak ediyorsanız Iğdır hacamat yazımızı okuyabilirsiniz.
Kayısı bahçesinde, pamuk tarlasında ya da traktörün üzerinde geçen bir yılın bedene yükünü tamamen ortadan kaldırmak mümkün değil. Ama doğru tanı, doğru tedavi ve işi yaparken birkaç küçük değişiklik, bu yükü taşımanızı çok daha kolay hale getirebilir.