Göz muayenesinden çıkarken elinizde genellikle birkaç belge oluyor: bir gözlük reçetesi, bir damla reçetesi, belki bir tetkik raporu. Bu belgelerin üzerinde rakamlar, kısaltmalar ve tıbbi terimler yer alıyor. Muayene odasında hekiminiz durumunuzu anlatmış olsa bile, eve döndüğünüzde bu belgelere baktığınızda pek çok şey anlaşılmaz görünebiliyor. "Eksi iki ne demek?", "Silindir ne?", "Göz tansiyonum normal mi?" gibi sorular, muayeneden sonra en sık akla gelen sorular.
Kahramanmaraş'tan bize ulaşan hastaların bir kısmı, başka bir yerde yapılan muayenenin raporlarını göndererek bu soruları soruyor. Raporu anlamak, hem kendi durumunuzu takip etmeniz hem de bir sonraki muayenede doğru soruları sorabilmeniz için önemli. Ayrıca uzak bir şehirdeki bir göz kurumuna başvururken, elinizdeki raporu anlamanız, durumunuzu doğru aktarmanızı kolaylaştırıyor.
Aşağıda gözlük reçetesindeki değerleri, görme keskinliğinin nasıl ifade edildiğini, göz tansiyonu ölçümünü ve göz raporlarında sık geçen bazı terimleri sade bir dille anlattık. Burada yazdıklarımız, raporunuzu kendi başınıza yorumlamanız için değil, hekiminizle konuşurken daha bilinçli olmanız için. Raporunuzla ilgili her soruyu, sizi muayene eden hekime sormanız en doğrusu.
Urartu Göz Tıp Merkezi bir hastane değil; 2005'ten beri Van'da hizmet veren bir tıp merkezi. Kahramanmaraş'ta bir şubemiz yok. Kahramanmaraş'ta göz hastalıklarına bakan hastaneler ve kurumlar bulunuyor. Bizi tercih eden Kahramanmaraşlı hastalarımızın muayene ve tedavisini Van'da yapıyoruz; elinizdeki raporları gelmeden önce inceleyebiliyoruz.
Gözlük reçetesinde genellikle sağ göz için ayrı, sol göz için ayrı bir satır bulunuyor. Bazı reçetelerde sağ göz "OD" ya da "R", sol göz "OS" ya da "L" kısaltmasıyla gösteriliyor. Her satırda üç temel değer yer alıyor: küre, silindir ve eksen. Uzak ve yakın için ayrı satırlar da olabiliyor.
Küre değeri, miyopi ya da hipermetropinin miktarını gösteriyor. Eksi işaretli değerler miyopiyi, yani uzağı bulanık görmeyi; artı işaretli değerler ise hipermetropiyi gösteriyor. Değerin büyüklüğü, numaranın ne kadar yüksek olduğunu ifade ediyor. Örneğin eksi bir buçuk hafif bir miyopiyi, eksi altı ve üzeri ise yüksek miyopiyi gösteriyor.
Silindir değeri, astigmatın miktarını gösteriyor. Astigmatta kornea her yönde eşit eğrilikte değil; bu yüzden görüntü hem uzakta hem yakında bulanıklaşıyor ve bazı yönlerdeki çizgiler daha belirgin görünüyor. Eksen değeri ise astigmatın yönünü, sıfır ile yüz seksen arasında bir açı olarak belirtiyor. Silindir değeri olmayan bir reçetede eksen de bulunmuyor.
Kırk yaşın üzerindeki kişilerin reçetelerinde bir de yakın ilavesi değeri bulunabiliyor. Bu değer, uzak numaranın üzerine okuma için ne kadar eklenmesi gerektiğini gösteriyor; yaş ilerledikçe genellikle artıyor. Çok odaklı gözlükler ve okuma gözlükleri bu değere göre hazırlanıyor. Bilgi için yakın gözlük sayfamıza bakabilirsiniz.
Gözlük reçetesi ile kontakt lens reçetesi aynı şey değil. Kontakt lens gözün üzerine oturduğu için, özellikle yüksek numaralarda lens numarası gözlük numarasından farklı olabiliyor; ayrıca lens reçetesinde korneanın eğriliği ve lensin çapı gibi ek bilgiler yer alıyor. Gözlük reçetenizle lens almayın. Kırma kusurları hakkında bilgi için kırma kusurları sayfamıza bakabilirsiniz.
Görme keskinliği, gözün belirli bir uzaklıktaki harfleri ya da şekilleri ne kadar net görebildiğini ifade ediyor. Türkiye'de raporlarda genellikle ondalık bir sayı olarak ya da onda kaç olarak yazılıyor. Tam görme genellikle bir, yani on bölü on olarak ifade ediliyor. Sıfır virgül beş, normalde görülmesi gereken harflerin ancak iki kat büyüklükte görülebildiği anlamına geliyor.
Raporlarda görme keskinliği çoğu zaman iki şekilde yazılıyor: gözlüksüz görme ve en iyi düzeltilmiş görme. Gözlüksüz görme düşük, ama gözlükle tam görme sağlanıyorsa, gözde bir kırma kusuru var ve gözlükle düzeliyor. Gözlükle bile tam görme sağlanamıyorsa, gözde katarakt, retina hastalığı, göz tembelliği ya da başka bir sorun olabiliyor ve bunun nedeni araştırılıyor.
Görmesi çok azalmış gözlerde, raporda harf yerine "parmak sayma", "el hareketi" ya da "ışık hissi" gibi ifadeler yer alabiliyor. Bu ifadeler, gözün harf tablosundaki en büyük harfi bile göremediğini, ancak belirli bir mesafeden parmakları sayabildiğini, el hareketini fark edebildiğini ya da yalnızca ışığı algılayabildiğini gösteriyor.
"Özel göz hastanesi" ararken aradığınız şey, muayene sonuçlarınızı size anlaşılır bir dille açıklayan ve sorularınıza zaman ayıran bir kurum olabilir. Merkezimiz bir hastane değil; ama muayene, tetkik ve tedavi hizmetlerini bir arada sunan ve sonuçları hastalarımıza açıklamaya önem veren bir tıp merkezi.
Muayene odasında anlamadığınız bir şey olursa, hekiminizden yeniden açıklamasını istemekten çekinmeyin. Tanınızın adını, önerilen tedavinin ne olduğunu, neden önerildiğini ve bir sonraki kontrolün ne zaman olacağını anlamadan muayene odasından çıkmayın. Bu bilgileri bir kâğıda yazmanızı ya da bir yakınınızın not almasını öneriyoruz.
Göz içi basıncı, yani halk arasında göz tansiyonu, raporlarda genellikle milimetre cıva cinsinden bir sayı olarak yazılıyor. Çoğu insanda bu değer belirli bir aralıkta seyrediyor; ama "normal" kabul edilen değerler kişiden kişiye farklı yorumlanabiliyor. Bazı kişilerde basınç bu aralığın üzerinde olmasına rağmen görme sinirinde hasar gelişmiyor; bazılarında ise basınç normal aralıkta olmasına rağmen glokom gelişebiliyor.
Bu yüzden göz tansiyonu ölçümü tek başına glokom tanısı koymak ya da glokomu dışlamak için yeterli değil. Glokom değerlendirmesinde göz içi basıncının yanında görme sinirinin görünümü, görme alanı testi ve sinirin çevresindeki dokunun kalınlığını ölçen görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendiriliyor. Bilgi için glokom sayfamıza bakabilirsiniz.
Kornea kalınlığı da göz içi basıncının yorumlanmasında önemli. Göz içi basıncı genellikle korneanın üzerinden ölçüldüğü için, kalın bir kornea basıncı olduğundan yüksek, ince bir kornea ise olduğundan düşük gösterebiliyor. Raporunuzda kornea kalınlığı yazıyorsa, hekiminiz basınç değerinizi bu bilgiyle birlikte yorumluyor. Lazer ameliyatı olmuş gözlerde kornea inceldiği için basınç olduğundan düşük ölçülebiliyor.
Görme alanı testinin raporu da pek çok hastaya karmaşık görünüyor. Bu raporda görme alanınızın farklı noktalarındaki ışık duyarlılığı gösteriliyor; koyu renkli alanlar duyarlılığın azaldığı bölgeleri işaret ediyor. Ama test sonuçları, dikkat dağınıklığı, yorgunluk ve testi ilk kez yapmak gibi nedenlerle de etkilenebiliyor. Bu yüzden tek bir test yerine, zaman içinde tekrarlanan testlerin karşılaştırılması daha anlamlı bilgi veriyor.
Bir göz kurumunu "en iyi" yapan şeylerden biri, tetkik sonuçlarını önceki sonuçlarla karşılaştırarak değerlendirmesi. Bu yüzden eski raporlarınızı ve tetkik sonuçlarınızı saklamanız ve yeni muayenelere götürmeniz çok önemli.
Retina ve görme siniri görüntülemelerinin raporlarında da renkli haritalar ve sayılar yer alıyor. Bu raporlarda genellikle sizin ölçümleriniz, aynı yaştaki sağlıklı kişilerin ortalama değerleriyle karşılaştırılıyor; yeşil renk beklenen aralığı, sarı sınırda değerleri, kırmızı ise beklenen aralığın dışındaki değerleri gösteriyor. Ama bu renkler tek başına tanı anlamına gelmiyor. Yüksek miyopi gibi bazı durumlarda, sağlıklı bir göz bile cihazın karşılaştırma verisine uymadığı için kırmızı görünebiliyor. Sonuçların yorumu, muayene bulgularıyla birlikte hekiminiz tarafından yapılıyor.
Katarakt ameliyatı öncesinde yapılan ölçümlerin raporlarında ise gözün boyu, korneanın eğriliği ve takılacak merceğin gücü gibi değerler bulunuyor. Bu ölçümlerin bir kopyasını saklamanız, ileride diğer gözünüz için ya da başka bir nedenle yapılacak işlemlerde değerli olabiliyor. Lazer ameliyatı olmuş kişilerin de ameliyat öncesi ölçümlerini saklaması, ileride yapılabilecek bir katarakt ameliyatında merceğin doğru hesaplanmasına yardım ediyor.
Göz raporlarında sık karşılaşılan bazı terimleri de kısaca açıklayalım. Katarakt, gözün içindeki merceğin bulanıklaşması. Pterjium, göz akında burun tarafından korneaya doğru uzanan et beni. Blefarit, göz kapağı kenarlarının iltihabı. Konjonktivit, gözün beyaz kısmını ve kapakların iç yüzeyini örten zarın iltihabı. Makula, retinanın tam ortasındaki, keskin görmeyi sağlayan sarı nokta bölgesi.
Diyabetik retinopati, şeker hastalığına bağlı olarak retinadaki damarlarda gelişen hasar. Raporda bu hasarın evresi de belirtilebiliyor. Maküler ödem, sarı nokta bölgesinde sıvı birikmesi. Ambliyopi, göz tembelliği. Strabismus, şaşılık. Keratokonus, korneanın incelerek öne doğru sivrilmesi. Bu terimleri raporunuzda görürseniz, sizin gözünüzde ne anlama geldiğini hekiminize sorun. Retina hastalıkları hakkında bilgi için retina sayfamıza bakabilirsiniz.
Randevu alırken elinizdeki raporları ve tetkik sonuçlarını önceden göndermeniz, hekimimizin durumunuzu ön değerlendirmesine ve muayene gününde hangi tetkiklerin yapılması gerektiğini planlamasına yardım ediyor. Özellikle glokom ya da retina hastalığı nedeniyle takip ediliyorsanız, önceki görme alanı testleri ve görüntüleme sonuçları çok değerli.
Muayeneye gelirken kullandığınız gözlüğü getirin; gözlüğünüzün numarası ölçülerek mevcut numaranızla karşılaştırılıyor. Kullandığınız göz damlalarını ve genel ilaçlarınızın listesini de yanınızda bulundurun.
Raporunuzda anlamadığınız bir kısaltma ya da değer olduğunda, bunu bir sonraki kontrolünüze kadar bekletmeden sormanızı öneriyoruz. Fotoğrafını çekip WhatsApp üzerinden gönderdiğiniz bir reçete ya da rapor hakkında genel bir açıklama yapabiliyoruz; ama kesin bir yorum için muayene gerekiyor. Eski raporlarınızı bir dosyada saklamanız da faydalı: Yıllar içindeki değişimi görmek, hekiminizin gözünüzün durumunu daha iyi değerlendirmesini sağlıyor.
Raporlarınızı saklamak için basit bir yöntem öneriyoruz: Bir dosya ya da zarf hazırlayın ve tüm göz raporlarınızı, reçetelerinizi ve tetkik sonuçlarınızı tarih sırasıyla bu dosyada saklayın. Her belgenin fotoğrafını çekip telefonunuzda ayrı bir klasörde de tutun. Böylece hangi şehirde, hangi hekime başvurursanız başvurun, geçmişinizi kolayca gösterebilirsiniz.
Kahramanmaraş ile Van arasını iki ana güzergâhla geçebilirsiniz: Gaziantep, Şanlıurfa ve Diyarbakır üzerinden güneyden ya da Malatya ve Elazığ üzerinden kuzeyden. Uçakla geliyorsanız çoğunlukla bir aktarma gerekiyor. Yol uzun olduğu için, raporlarınızı önceden göndermenizi ve muayene gününü bir gecelik konaklamayla planlamanızı öneriyoruz; böylece damlalı muayeneden sonra hemen yola çıkmak zorunda kalmazsınız.
Pul biber işlerinde göze biber kaçması ve ilk yardım hakkında Kahramanmaraş göz doktorları yazımızda bilgi verdik.
Muayene sonrasında size verilen damla reçetesinde ise damlanın adı, hangi göze, günde kaç kez ve ne kadar süreyle kullanılacağı yazıyor. Bu bilgileri eczaneden aldığınız kutunun üzerine de not etmeniz, karışıklığı önlüyor. Birden fazla damla kullanıyorsanız, aralarında en az beş dakika beklemeniz gerektiğini ve damlaların sırasını hekiminize sorun.
Elinizdeki eski raporları ve tetkik sonuçlarını taratıp [email protected] adresine gönderirseniz, muayene günü bunlar hekiminizin önünde hazır olur. Bizi Van'da, stadın karşısındaki Halilağa Mahallesi İpekyolu Caddesi 3. Sokak No:3, İpekyolu adresinde bulabilirsiniz. Hekim kadromuzu doktorlarımız sayfasında görebilirsiniz.
Raporlarınızı gönderirken her belgenin tarihinin ve hangi göze ait olduğunun okunaklı olmasına dikkat edin. Bulanık ya da eksik fotoğraflar, değerlendirmeyi zorlaştırıyor.
Muayene günü almak ya da raporunuzla ilgili bir soru sormak için 0850 440 44 45 veya 0432 215 79 99 numaralarını arayabilirsiniz. Raporlarınızın fotoğraflarını 0539 235 34 34 numaralı WhatsApp hattına göndermeniz, telefonda okumaya çalışmaktan çok daha pratik.
Göz raporunuzu anlamak, gözünüzün sağlığını takip etmenin ilk adımı. Rakamların ve terimlerin arkasındaki anlamı öğrendiğinizde, hekiminizle daha verimli konuşur ve tedavinizi daha bilinçli sürdürürsünüz.