Tatvan'dan bir hastamız ilk telefon görüşmesinde şöyle demişti: Babam her bahar hacamat yaptırırdı, mahallede biri gelir evde yapardı, ben de yaptırmak istiyorum ama artık evde yaptırmak içime sinmiyor. Bu cümle, son yıllarda hacamata bakışın nasıl değiştiğini iyi özetliyor. Gelenek devam ediyor, ama insanlar artık uygulamayı kimin, nerede ve hangi malzemeyle yaptığını sorguluyor. Bu sorgulama, hem yasal hem de sağlık açısından son derece yerinde.
Bu sayfayı, Tatvan'dan arayan hastalarımızın bize sorduğu soruların sırasına göre hazırladık. Önce iki temel bilgiyi verelim. Birincisi, Urartu Göz Tıp Merkezi Van'dadır; Tatvan'da şubemiz yoktur. Hacamat, Van İpekyolu'ndaki merkezimizin fiziksel tıp ve rehabilitasyon biriminde uygulanır. İkincisi, hacamatı bir hastalığın yerine geçen bir tedavi olarak değil, uygun kişilerde başka tedavilerle yan yana düşünülebilecek tamamlayıcı bir uygulama olarak görüyoruz. Hekiminizin verdiği ilaçları hacamat yaptırdığınız için bırakmamalısınız.
Hacamat ile kupa arasındaki farkı soranlar da çok. Halk arasında ikisi çoğu zaman aynı anlamda kullanılıyor ama aslında farklı uygulamalar. Kuru kupada cilde kap yerleştirilir, içinde vakum oluşturulur ve birkaç dakika sonra kap kaldırılır; kan alınmaz. Hacamat, yani yaş kupada ise vakumdan sonra deride çok yüzeysel çizikler açılır ve kap tekrar yerleştirilerek az miktarda kan alınır. Kanla temas olduğu için yaş kupanın hijyen ve güvenlik gereklilikleri daha sıkıdır. Bazı kişilerde yaş kupa uygun bulunmazken kuru kupa değerlendirilebilir.
Ülkemizde bu uygulamaların yasal çerçevesi 2014 yılında yayımlanan Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği ile çizildi. Bu düzenlemeyle hacamat, sertifikalı hekimler tarafından ve izin verilmiş sağlık kuruluşlarında yapılabilen bir uygulama hâline geldi. Mahallede eve gelerek yapılan uygulamalar bu çerçevenin dışında kalıyor.
Fiyat sorusuna mevzuat gereği telefonda rakamla cevap vermiyoruz; bu kural, sağlık hizmetlerinin bir ürün gibi pazarlanmasını önlemek için konmuş. Ancak size neyin karşılığında ödeme yaptığınızı anlatabiliriz ve bunu bilmek, farklı tekliflerin neden farklı olduğunu anlamanızı sağlar.
Ödediğiniz bedelin bir kısmı, uygulamadan önceki hekim görüşmesinin karşılığıdır. Bu görüşmede hekim size yalnızca ne şikâyetiniz olduğunu sormaz; tansiyonunuzu ölçer, hangi ilaçları kullandığınızı, kan sulandırıcı alıp almadığınızı, son zamanlarda ateşli bir hastalık geçirip geçirmediğinizi öğrenir. Soluk bir cilt, halsizlik ya da çarpıntı gibi kansızlık işaretleri varsa önce kan sayımı ister. Bu görüşme sonunda bazen hacamatın size uygun olmadığı da söylenebilir. Bu, ücretin en değerli kısmıdır.
Bir başka kısmı, uygulamanın kendisiyle ilgilidir. Yalnızca sırtın üst bölgesine mi, yoksa boyun ve bele de mi uygulama yapılacağı, kaç kap kullanılacağı ve yaş mı kuru mu kupa yapılacağı, harcanan zamanı ve malzemeyi değiştirir. Merkezimizde her hasta için kaplar, kesici uçlar, gazlı bezler ve eldivenler yeni paketten açılır. Bu malzemeler bir daha kullanılmaz ve tıbbi atık olarak ayrılır.
Ucuz bulunan bir uygulamada hangi kalemin eksik olduğunu sormak, bu yüzden önemlidir. Kapların yıkanıp tekrar kullanıldığı, kesici ucun bir kişiden diğerine geçtiği bir ortamda hepatit B, hepatit C ve HIV gibi kanla bulaşan virüslerin yayılma riski vardır. Bu virüslerin bir kısmı yıllar boyunca hiçbir belirti vermez ve kişi enfekte olduğunu ancak başka bir nedenle yaptırdığı bir tahlilde öğrenir. Böyle bir riskin karşısında, aradaki fiyat farkının hiçbir anlamı yoktur.
Tatvan'dan gelen hastalarımızın toplam masrafına yol da eklenir. Bu masrafı boşa çıkarmamak için ilk görüşmeyi telefonda yapıyoruz. Bize kullandığınız ilaçları, kronik hastalıklarınızı ve şikâyetinizi anlatırsanız, hacamatın sizin için uygun olup olmayacağı hakkında önden bir fikir verebiliyoruz. Kan sulandırıcı kullanan ya da kansızlık tedavisi gören bir hastaya, Van'a kadar gelmeden önce bunu söylemek hepimizin işini kolaylaştırıyor.
Sağlık güvencesi ya da özel sigortanın bu uygulamayı karşılayıp karşılamadığı da sık soruluyor. Tamamlayıcı tıp uygulamalarının kapsamı düzenlemelere ve poliçeye göre değişebildiği için en sağlıklı bilgiyi, randevu alırken bizden ve kendi sigorta şirketinizden almanızı öneriyoruz.
Son olarak sıklık konusu. Bazı hastalarımız yılda birkaç kez hacamat yaptırmak istiyor. Her uygulamada az da olsa kan kaybedildiği için bu konuda hekiminizin önerisine uymanız gerekir. Uygulamalar arasındaki süreyi, kan değerleriniz ve genel durumunuz belirler.
Tatvan'dan bir hastamız, daha önce hacamatı yapan kişinin bir kursa gidip belge aldığını, bunun yeterli olup olmadığını sormuştu. Cevap net: Yönetmeliğe göre hacamatı yalnızca tıp fakültesini bitirmiş ve Sağlık Bakanlığı'nın onayladığı hacamat eğitimini tamamlayarak sertifika almış hekimler uygulayabilir. Hekim olmayan birinin, ne tür bir belgesi olursa olsun, bu uygulamayı yapması yasal değildir.
Bu kuralın arkasında somut bir mantık var. Uygulamanın ortasında hastanın tansiyonu düşebilir, terleyip bayılabilir ya da çizik açılan bir bölgeden beklenenden fazla kan gelebilir. Bunlar nadir durumlardır ama olduklarında doğru müdahale etmek tıbbi bilgi gerektirir. Bir sağlık kuruluşunda bu durumlar için gereken malzeme ve ekip hazır bulunur.
Hekimin bir diğer görevi, şikâyetin arkasında başka bir sorun olup olmadığını görmektir. Sırt ağrısı için hacamat isteyen bir hastanın ağrısı, kimi zaman akciğerden ya da böbrekten kaynaklanabilir. Sol kola ve omuza vuran bir ağrı kalple ilgili olabilir. Uzun süredir devam eden baş ağrısı, yükselmiş bir tansiyonun ya da gözlük ihtiyacının işareti olabilir. Bu ayrımı yapmak, hacamattan önce mutlaka yapılması gereken iştir.
Merkezimizde hacamat, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı Uzm. Dr. Sedat Öztürk'ün tedavi alanlarından biri. Dr. Öztürk uzmanlığını Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde aldı ve bel, boyun, sırt ağrısıyla gelen hastalarda hacamatı gerektiğinde egzersiz, kuru iğneleme ya da enjeksiyon gibi diğer yöntemlerle birlikte planlıyor. Hekimimizin özgeçmişi bu sayfada, hacamatla ilgili genel bilgiler ise hacamat tedavisi sayfamızda yer alıyor.
Hacamattan ne beklenmeli? Bu soruya abartmadan cevap vermek istiyoruz. Boyun ve bel ağrısı üzerine yapılmış bazı araştırmalar, kupa uygulamalarından sonra kısa süreli bir rahatlama olabileceğini gösteriyor. Ancak araştırmaların çoğu az sayıda kişiyle yapılmış ve sonuçları kesin kabul edilecek düzeyde değil. Kanı temizlediği, vücuttaki zararlı maddeleri attığı ya da kronik hastalıkları geçirdiği yönündeki yaygın sözler ise bilimsel olarak gösterilmiş değil.
Kimlerin hacamat yaptırmaması gerektiğini de açıkça yazalım. Kansızlığı ya da kanama bozukluğu olanlar, aspirin dahil kan sulandırıcı ilaç kullananlar, gebeler, tansiyonu düşük seyredenler, ateşi ya da aktif bir enfeksiyonu olanlar, sırtında yara, egzama veya sedef gibi bir cilt sorunu bulunanlar, ciddi kalp hastaları ve şekeri düzensiz seyreden diyabet hastaları bu gruptadır. Yakın zamanda kan bağışında bulunduysanız da beklemeniz gerekir.
Hacamata uygun olmadığınız anlaşıldığında tedavi arayışınız bitmiş olmaz. Kuru kupa, egzersiz, fizik tedavi ya da hekim uygulamaları arasından size uygun olan seçenek konuşulur. Bizim için amaç belirli bir yöntemi uygulamak değil, ağrınıza güvenli bir çözüm bulmak.
Bir yerin hacamat yapmaya yetkili olup olmadığını öğrenmenin en kolay yolu sormaktır. Uygulamayı kimin yapacağını, o kişinin hekim olup olmadığını ve hacamat sertifikası bulunup bulunmadığını, uygulamanın yapılacağı yerin izinli bir sağlık kuruluşu olup olmadığını sorun. Yetkili bir yer bu soruları cevaplamaktan rahatsız olmaz. Belge göstermekten kaçınan ya da konuyu geçiştiren bir yerde uygulama yaptırmayın.
Uygulama sırasında da gözünüzü açık tutun. Kapların ve kesici uçların sizin önünüzde ambalajından çıkarılması, uygulayıcının eldiven giymesi, sırtınızın uygulamadan önce bir antiseptikle silinmesi ve kullanılan her şeyin ayrı bir tıbbi atık kutusuna atılması, beklemeniz gereken asgari kurallardır. Bunlardan biri eksikse uygulamayı yarıda bırakma hakkınız var.
Merkezimizde uygulama şu sırayla ilerler. Hekim görüşmesi ve tansiyon ölçümünden sonra uygulama odasına geçilir. Genellikle yüzüstü uzanırsınız; bazı bölgeler için oturmanız istenebilir. Sırtınız temizlendikten sonra kaplar yerleştirilir ve vakum uygulanır. Yaş kupa yapılacaksa kaplar kaldırılıp çizikler açılır ve kaplar yeniden yerleştirilir. Hastaların çoğu çizik açılırken yalnızca hafif bir sızı hissettiğini söyler. Uygulama bitince bölge temizlenir ve bir süre dinlendikten sonra tansiyonunuz yeniden ölçülür.
Uygulamaya mideniz tamamen boşken gelmeyin. Hafif bir kahvaltı ya da öğle yemeği yemiş olmak, bol su içmiş olmak, uygulama sırasında ve sonrasında baş dönmesini önler. Düzenli kullandığınız ilaçları kendiliğinizden bırakmayın; hekim görüşmesinde ne yapmanız gerektiği size söylenir.
Tatvan'dan geleceklerin dönüş planı ayrıca önem taşıyor. Hacamattan sonra bazı kişilerde halsizlik ve hafif sersemlik olabilir. Bu yüzden uygulamadan hemen sonra direksiyona geçmemenizi, mümkünse yanınızda bir yakınınızla gelmenizi öneriyoruz. Uygulamayı sabaha almak ve dönmeden önce birkaç saat dinlenmek en güvenli düzen. Kışın Gevaş üzerindeki yolda kar ve buz olabileceği için, hava kötüyse dönüşü ertesi güne bırakmak daha akıllıca olur.
Uygulamadan sonra sırtınızda kapların yerinde yuvarlak, mor renkli izler göreceksiniz. Bu izler bir morluk gibidir ve genellikle bir hafta içinde silinir. Çizik bölgeleri ilk gün biraz sızlayabilir. O gün ağır iş yapmamanız, sıcak banyo, hamam ve saunaya girmemeniz, bölgeyi temiz tutmanız yeterli. Günler geçtikçe kızarıklık artıyorsa, bölge şişiyor, akıntı geliyor ya da ateşiniz yükseliyorsa beklemeden bir sağlık kuruluşuna başvurun.
İyi bir hacamat merkezi, hacamatı her derde iyi gelen bir yöntem gibi sunmaz. Size soru sormadan uygulamaya geçmez, uygun olmadığınızı gördüğünde bunu söylemekten çekinmez ve sık sık tekrar etmenizi önermez. Bir merkezle ilk görüşmenizde bu tavrı gözlemlemeye çalışın; size ne söylendiği kadar, neyin sorulduğu da önemlidir.
Merkezimizde hacamatın fizik tedavi biriminin içinde yer alması, ağrınızı daha geniş bir açıdan ele alabilmemizi sağlıyor. Örneğin uzun saatler direksiyon başında kalan bir şoförün sırt ağrısında hacamatın yanı sıra oturma düzeninin değiştirilmesi ve basit egzersizler, masa başında çalışan birinin boyun ağrısında ise ekran yüksekliğinin ayarlanması önerilebiliyor. Fizik tedavi birimimizle ilgili ayrıntılar için Tatvan fizik tedavi doktorları yazımıza bakabilirsiniz.
Kadın hastalarımızın uygulama tarihini adet döneminden uzak bir zamana planlaması gerekir. Hamilelik ihtimali, emzirme dönemi ya da yakın zamanda doğum yapmış olmak mutlaka hekime söylenmelidir. Doğum sonrası ve bol adet kanaması olan kadınlarda demir eksikliği sık görüldüğünden, uygulamadan önce kan sayımı istenmesi şaşırtıcı olmamalı.
Ramazan ayına denk gelen uygulamalar için de bir hatırlatmamız var. Oruçluyken, saatlerce aç ve susuz kalınmışken hacamat yaptırmak bayılma ve tansiyon düşmesi riskini artırır. Bu yüzden oruç döneminde hacamat yaptırmanızı önermiyoruz; Ramazan'dan önce ya da bayramdan sonra bir tarih seçmek daha doğru olur.
Her yıl düzenli olarak hacamat yaptıranlara önerimiz, yılda en az bir kez kan sayımı yaptırmaları. Tek bir uygulamada kaybedilen kan azdır, ama yıllar içinde tekrarlanan uygulamalar özellikle kadınlarda ve ileri yaştakilerde kansızlığa katkıda bulunabilir.
Hekim görüşmesi için randevu almak ya da önce telefonda bilgi almak isterseniz 0850 440 44 45 ve 0432 215 79 99 numaralı hatlarımızdan bize ulaşabilirsiniz. WhatsApp'tan yazmak isterseniz numaramız 0539 235 34 34. Merkezimiz Van'da, Halilağa Mahallesi İpekyolu Caddesi, Stad Karşısı 3. Sokak No:3, İpekyolu adresinde. Tatvan'dan yola çıkmadan önce aramanız, hem sizin hem bizim için en doğru başlangıç olur.