Van'da kar yağdığı sabahlar, merkezimizin fizik tedavi biriminde telefonlar daha çok çalar. Kapının önünü küreyip doğrulurken belini tutulmuş hâlde bulan esnaf, buzlu kaldırımda kayıp bileğinin üstüne düşen öğretmen, kışlık odunu taşırken omzunu inciten emekli; hepsinin hikâyesi kışla başlar. Yazın ise tablo değişir: bahçede, tarlada, hayvan başında uzun saatler eğilip kalkanların bel ve diz ağrıları öne çıkar. Bu şehirde fizik tedavi ihtiyacı mevsimle birlikte şekil değiştirir.
Fizik tedavi doktoru, tıbbi adıyla fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı, kas, iskelet ve sinir sistemiyle ilgili ağrı ve hareket kısıtlılıklarını tanılayıp tedavi eden hekimdir. Bel ve boyun fıtığından eklem kireçlenmesine, kırık ve ameliyat sonrası rehabilitasyondan yaygın vücut ağrılarına kadar geniş bir alanda çalışır. Tedavide ilaç, enjeksiyon, egzersiz ve fizik tedavi uygulamaları birlikte kullanılır.
Urartu Göz Tıp Merkezi'nin fiziksel tıp ve rehabilitasyon biriminde Uzm. Dr. Sedat Öztürk hekim olarak görev yapıyor; seanslı uygulamalar ise fizyoterapistlerimiz tarafından yürütülüyor. Merkezimiz Van İpekyolu'nda, Halilağa Mahallesi'nde yer alıyor. Van'da yaşayan hastalarımız için en önemli avantaj, fizik tedavinin gerektirdiği düzenli seanslara şehir içinden kolayca gelebilmeleri.
Aşağıda fizik tedavi sürecini, Van'da en sık karşılaştığımız sorunlar üzerinden anlattık. Ağrınız ne kadar süredir devam ederse etsin, doğru tanı ile başlayan bir tedavinin farkını göreceğinizi düşünüyoruz.
Fizik tedavi doktoru ile fizyoterapist arasındaki farkı bilmek, doğru yere başvurmanızı kolaylaştırır. Fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı bir hekimdir; muayene eder, tanı koyar, gerektiğinde görüntüleme ve kan tahlili ister, ilaç yazar, enjeksiyon yapar ve tedavi planını oluşturur. Fizyoterapist ise hekimin belirlediği plan doğrultusunda egzersiz ve fizik tedavi uygulamalarını yürüten sağlık profesyonelidir. İyi bir tedavide ikisi birlikte çalışır.
Van'da en iyi fizik tedavi doktoru sorusuna tek bir cevap vermek mümkün değil; mevzuat da sağlık kurumlarının kendilerini en iyi olarak tanıtmasına izin vermiyor. Ama bir hekimi sizin için doğru yapan özellikler tanımlanabilir. Ağrınızın hikâyesini dikkatle dinleyen, sizi baştan ayağa muayene eden, tanınızı açıkça anlatan, gereksiz tetkik istemeyen ve size yalnızca ilaç değil, bir hareket planı da veren hekim, aradığınız hekimdir.
Uzm. Dr. Sedat Öztürk, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu ve fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanlığını Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde tamamladı. Uzmanlık eğitimini bu şehirde almış olması, bölge insanının sık karşılaştığı sorunları yakından tanımasını sağlıyor. Çalışma alanları arasında nöral terapi, PRP, ozon tedavisi, proloterapi, mezoterapi, manuel terapi, kuru iğneleme, hacamat, menisküs sorunları ve kireçlenme yer alıyor. Özgeçmişine buradan ulaşabilirsiniz.
Fizik tedavi doktoruna başvurmanız gereken durumlar arasında birkaç günden uzun süren ya da tekrarlayan bel ve boyun ağrısı, kola veya bacağa yayılan ağrı ve uyuşma, sabahları uzun süren eklem tutukluğu, diz ve kalça ağrısı nedeniyle yürümekte zorlanma, omuzda hareket kısıtlılığı ve uykuyu bozan yaygın vücut ağrısı sayılabilir. Bacakta ani güç kaybı, idrar ve dışkı kontrolünde bozulma ya da ağrıyla birlikte yüksek ateş gibi durumlar ise acil değerlendirme gerektirir.
Kırık ve ameliyat sonrası dönem de fizik tedavinin önemli alanlarından biri. Van'da kış aylarında buzda düşmeye bağlı bilek, kol ve kalça kırıkları sık görülüyor. Alçı çıktıktan sonra eklemde sertlik, kas zayıflığı ve şişlik kalabilir. Bu dönemde başlanan uygun bir rehabilitasyon programı, eklemin hareket açıklığını ve kas gücünü geri kazanmanızı hızlandırır. Diz ve kalça protezi ameliyatı olan hastalarda da ameliyat sonrası rehabilitasyon, protezden alınacak verimi doğrudan etkiler.
Fizik tedavi merkezlerinde uygulanan tedaviler genellikle birkaç gruba ayrılır. Sıcak ve soğuk uygulamalar ağrı ve kas spazmını azaltmak için kullanılır. TENS gibi elektroterapi yöntemleri ağrı sinyallerini azaltmaya yardım eder. Ultrason tedavisi derin dokuları ısıtarak iyileşmeyi destekler. Bel ve boyun fıtığında bazı hastalarda traksiyon uygulanabilir. Bu yöntemlerin hepsinin ortak noktası, tedavinin tek başına değil, egzersizle birlikte anlam kazanmasıdır.
Egzersiz tedavisi, fizik tedavinin en önemli parçasıdır. Cihaz uygulamaları ağrıyı azaltırken, egzersizler kasları güçlendirir, eklem hareketlerini artırır ve duruşu düzeltir. Bu sayede ağrının tekrarlama ihtimali azalır. Egzersizlerin bir fizyoterapist eşliğinde öğrenilmesi ve doğru yapılıp yapılmadığının kontrol edilmesi gerekir; yanlış yapılan bir egzersiz yarardan çok zarar getirebilir.
Fizik tedavi genellikle seanslar hâlinde yapılır. Bir tedavi kürü çoğu zaman on ile on beş seans arasında sürer ve seanslar hafta içi her gün ya da gün aşırı planlanabilir. Van'da yaşayan hastalarımız için bu seanslara düzenli gelmek mümkün olduğundan, tedaviyi baştan sona merkezimizde sürdürebiliyoruz. Seans saatlerini iş ve okul programınıza göre ayarlamaya çalışıyoruz.
Seanslı tedavinin yanında hekim tarafından yapılan uygulamalar da var. PRP, kişinin kendi kanından elde edilen ve büyüme faktörlerinden zengin plazmanın sorunlu bölgeye enjekte edilmesidir. Proloterapi, zayıflamış bağ ve tendonların güçlenmesini hedefleyen bir enjeksiyon yöntemidir. Kuru iğneleme, kaslardaki ağrılı tetik noktalarına ince iğnelerle yapılan bir uygulamadır. Nöral terapi ve ozon tedavisi de bazı hastalarda tamamlayıcı olarak kullanılabilir. Bu yöntemlerin hangisinin uygun olduğu muayene sonrası belirlenir.
Kış aylarının soğuk ve kuru havası, kireçlenme ve romatizmal ağrıları olan hastalarda şikâyetleri artırabiliyor. Eklemleri sıcak tutmak, uzun süre hareketsiz kalmamak ve ev içinde de basit egzersizlere devam etmek bu dönemde önemli. Sobaya ya da kalorifere çok yakın oturmak ise ciltte kuruluk ve uzun süreli tek pozisyonda kalma nedeniyle kas tutulmalarına yol açabilir.
Merkezimizde en sık karşılaştığımız sorun bel ağrısı ve bel fıtığı. Bel fıtığı, omurlar arasındaki diskin bir bölümünün yerinden taşarak sinire baskı yapmasıdır. Pek çok hasta fıtık tanısı aldığında ameliyat olması gerektiğini düşünür; oysa bel fıtıklarının büyük bölümü ameliyatsız tedavi edilir. İlaç tedavisi, kısa süreli istirahat, ardından kademeli başlanan egzersizler, fizik tedavi uygulamaları ve gerektiğinde enjeksiyonlarla çoğu hastada belirgin rahatlama sağlanır. Ayrıntılar için bel fıtığı sayfamıza bakabilirsiniz.
Kar küremek, Van'da bel ağrısının en sık tetikleyicilerinden biri. Kürekle ağır kar yükünü kaldırıp yana savururken bel hem öne eğilir hem de döner; bu hareket diske binen yükü artırır. Kar küreken dizlerinizi bükerek çömelin, küreği vücudunuza yakın tutun, yükü fazla doldurmayın ve karı savurmak yerine iterek taşımayı tercih edin. Sık mola verin. Daha önce bel fıtığı geçirdiyseniz bu işi mümkünse başkasına bırakın.
Boyun ağrısı ve boyun fıtığı da sık karşılaştığımız sorunlar. Uzun saatler masa başında çalışan memurlar, öğrenciler ve telefon ekranına eğilerek saatler geçiren gençler bu açıdan risk altında. Boyun ağrısıyla birlikte omuza ve kola yayılan ağrı, parmaklarda uyuşma boyun fıtığının işaretleri olabilir. Tedavinin bir parçası da günlük alışkanlıkların değiştirilmesi; ekranın göz hizasına getirilmesi, düzenli molalar ve basit germe egzersizleri ağrının tekrarlamasını önler. Boyun fıtığı sayfamızda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.
Diz kireçlenmesi özellikle elli yaş üzerindeki kadınlarda sık görülüyor. Yıllarca yere çömelerek iş yapmak, kilim ve halı dokumak, ağır yük taşımak ve fazla kilo diz eklemine yük bindiren etkenler arasında. Kireçlenmede tedavinin temeli; kilo kontrolü, diz çevresindeki kasları güçlendiren egzersizler, gerektiğinde ağrı kesiciler ve uygun hastalarda eklem içi enjeksiyonlardır. Kireçlenme sayfamızda bu konuyu ayrıntılı anlattık.
Fibromiyalji ise tahlillerde ve görüntülemelerde belirgin bir bulgu vermeyen ama yaygın ağrı, yorgunluk ve uyku bozukluğuyla hastanın hayatını ciddi şekilde zorlaştıran bir durum. Bu hastalar çoğu zaman uzun süre farklı bölümlerde dolaşır. Tedavide ilaçlar, düzenli aerobik egzersiz, uyku düzeninin sağlanması ve gerektiğinde destekleyici uygulamalar birlikte kullanılır. Fibromiyalji sayfamıza da göz atabilirsiniz.
Bir fizik tedavi merkezinin size uygun olup olmadığını anlamak için ilk görüşmede bazı şeylere dikkat edebilirsiniz. Muayene sırasında yalnızca ağrıyan bölgeye değil, duruşunuza, yürüyüşünüze, eklem hareketlerinize ve kas gücünüze bakılıyor mu? Tanınız ve tedavi planınız size açıkça anlatılıyor mu? Kaç seans yapılacağı ve tedavinin hangi aşamada değerlendirileceği baştan belli mi?
Seanslar sırasında size gösterilen ilgi de önemli. Cihaz bağlanıp bırakılmak yerine, egzersizlerinizin bir fizyoterapist tarafından gösterildiği, doğru yapıp yapmadığınızın kontrol edildiği ve ilerlemenize göre programın güncellendiği bir ortam, tedavinin etkinliğini artırır. Tedavi bittiğinde size evde devam edebileceğiniz bir egzersiz programı verilmelidir.
Çocuk ve gençlerde skolyoz takibi de fizik tedavi merkezlerinin önemli işlerinden biri. Okul çağındaki çocuklarda omuz ya da kalça seviyelerinde asimetri, öne eğildiğinde sırtın bir tarafının daha yüksek görünmesi skolyozun ilk işaretleri olabilir. Erken fark edilen skolyozda egzersiz ve düzenli takip, eğriliğin ilerlemesini izlemek açısından önemlidir. Ayrıntılar skolyoz tedavisi sayfamızda.
Yaşlı hastalarımız için düşme riskini azaltmak ayrı bir önem taşıyor. Van'da kışın buzlu yollar düşme riskini artırıyor. Denge egzersizleri, bacak kaslarını güçlendiren hareketler, kaymayan tabanlı ayakkabılar ve kışın dışarı çıkarken baston gibi destekler kullanmak, kırık riskini azaltır. Menopoz sonrası kadınlarda kemik erimesinin değerlendirilmesi de bu açıdan önemlidir.
Merkezimizde fizik tedavi süreci, hekim muayenesiyle başlıyor. Muayenede şikâyetleriniz dinleniyor, ayrıntılı bir fizik muayene yapılıyor ve gerekirse görüntüleme ya da kan tahlili isteniyor. Elinizde daha önce çekilmiş MR veya röntgen varsa, raporuyla birlikte görüntülerin kendisini de getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır. Tanı konduktan sonra size özel bir tedavi planı oluşturuluyor ve seans programınız belirleniyor.
Seanslara gelirken rahat, hareket etmenizi kısıtlamayan giysiler giymenizi öneriyoruz. Seans süresince fizyoterapistimiz size eşlik ediyor ve egzersizlerinizi birlikte yapıyorsunuz. Tedavinin ortasında ve sonunda hekim kontrolü yapılarak ilerlemeniz değerlendiriliyor; gerekirse plan güncelleniyor. Tedavi bittiğinde evde devam etmeniz gereken egzersizler size yazılı olarak veriliyor.
Ağrı kesicileri hekim kontrolü dışında uzun süre kullanmamanızı hatırlatmak isteriz. Bu ilaçlar mide, böbrek ve tansiyon üzerinde yan etkiler yapabilir ve ağrının asıl nedenini gizleyebilir. İnternette gördüğünüz egzersizleri tanınız konmadan uygulamak da bazı durumlarda ağrıyı artırabilir.
Hayvancılıkla uğraşan aileler için de bir önerimiz var. Sağım, yem taşıma ve ahır temizliği gibi işler, uzun süre eğik durmayı ve ağır yük kaldırmayı gerektiriyor. Sağım sırasında alçak bir tabureye oturmak, yükleri iki elle ve vücuda yakın taşımak, ağır çuvalları tek seferde değil bölerek taşımak bel ve diz üzerindeki yükü azaltır. Gün içinde birkaç kez beli geriye doğru esneten basit hareketler yapmak da kasların gerginliğini hafifletir. Bu küçük değişiklikler, yıllar içinde biriken yıpranmanın önüne geçmeye yardım eder.
Randevu ve bilgi için 0850 440 44 45 veya 0432 215 79 99 numaralı telefonlarımızı arayabilir, WhatsApp üzerinden 0539 235 34 34 numarasına yazabilirsiniz. Merkezimizin adresi Halilağa Mahallesi, İpekyolu Caddesi, Stad Karşısı 3. Sokak No:3, İpekyolu / Van'dır. Hacamat hakkında bilgi almak isterseniz Van hacamat yazımızı okuyabilirsiniz. Ağrıyla yaşamaya alışmak yerine, nedenini bulup tedavi etmek için bir adım atmanızı öneririz.