Hacamat hakkında soru soran hastalarımızın çoğu, bu uygulamayı ailesinden duymuş, bir kısmı da daha önce bir yerde yaptırmıştır. Kimi boyun ve sırt ağrısına iyi geldiğini anlatır, kimi bir yakınının tavsiyesiyle gelmiştir. Van'da hacamata ilgi her zaman vardı; son yıllarda ise bu ilginin, uygulamanın kimin elinde ve hangi koşullarda yapıldığı sorusuyla birlikte büyüdüğünü görüyoruz. Bu çok sevindirici bir gelişme, çünkü hacamatta güvenliği belirleyen en önemli şey, uygulamanın kendisinden çok, uygulamayı yapan kişi ve ortamdır.
Hacamat, cilde yerleştirilen kaplarla vakum oluşturulması ve aynı bölgede açılan çok yüzeysel çiziklerden az miktarda kan alınması esasına dayanan bir uygulamadır. Tıbbi literatürde yaş kupa terapisi olarak geçer. Çizik açılmadan, yalnızca vakum uygulanan yönteme ise kuru kupa denir. İkisi farklı uygulamalardır ve hangisinin uygun olduğuna, kişinin sağlık durumu değerlendirildikten sonra karar verilir.
Ülkemizde hacamat, Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği kapsamında düzenlenmiştir. Buna göre hacamatı yalnızca bu alanda sertifikası bulunan hekimler, izin verilmiş sağlık kuruluşlarında uygulayabilir. Evlere gelerek, kuaför ya da masaj salonu gibi yerlerde hacamat yapılması yasal değildir.
Urartu Göz Tıp Merkezi'nde hacamat, Van İpekyolu'ndaki merkezimizin fiziksel tıp ve rehabilitasyon birimi bünyesinde uygulanıyor. Hacamatı, bir hastalığın tıbbi tedavisinin yerine geçen bir yöntem olarak değil, uygun hastalarda diğer tedavilerle birlikte düşünülebilecek tamamlayıcı bir uygulama olarak görüyoruz. Aşağıda Van'dan bize en çok sorulan soruları sırayla cevapladık.
Hacamat fiyatıyla ilgili soruları her gün alıyoruz. Sağlık hizmetlerinde fiyat ilanı mevzuat gereği yapılmadığından telefonda ya da mesajla rakam vermiyoruz. Bunun yerine fiyatı hangi etkenlerin belirlediğini açıkça anlatmayı tercih ediyoruz; böylece farklı yerlerden aldığınız bilgileri sağlıklı bir şekilde değerlendirebilirsiniz.
Fiyatın ilk bileşeni hekim değerlendirmesidir. Hacamattan önce sağlık geçmişiniz, kullandığınız ilaçlar ve şikâyetiniz sorgulanır, tansiyonunuz ölçülür. Kansızlık ya da kanama eğilimi şüphesi varsa kan değerlerinize bakılır. Bu değerlendirme olmadan yapılan bir uygulama, kimin için güvenli kimin için riskli olduğunu bilmeden yapılmış olur.
İkinci bileşen uygulamanın kapsamıdır. Şikâyetinize göre sırtın üst kısmına, boyun bölgesine ya da bele farklı sayıda kap uygulanabilir. Uygulanacak kap sayısı ve bölge, süreyi ve kullanılan malzeme miktarını belirler. Üçüncü bileşen ise malzemedir. Merkezimizde kaplar, kesici uçlar ve eldivenler tek kullanımlıktır; her hasta için sizin önünüzde yeni paket açılır ve kullanıldıktan sonra tıbbi atık olarak imha edilir.
Tek kullanımlık malzeme konusunu özellikle vurgulamak istiyoruz. Hacamat kanla doğrudan temas edilen bir uygulamadır. Kapların ya da kesici uçların yeniden kullanılması, hepatit B, hepatit C ve HIV gibi kan yoluyla bulaşan enfeksiyonların bir kişiden diğerine geçmesine yol açabilir. Bu enfeksiyonların bir kısmı yıllarca belirti vermeden ilerleyebilir. Fiyat karşılaştırması yaparken, düşük fiyatın bu tür bir güvenlik açığından kaynaklanıp kaynaklanmadığını mutlaka sorgulayın.
Sağlık güvencesi ve özel sağlık sigortası kapsamıyla ilgili soruları da randevu alırken telefonda sorabilirsiniz. Geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarının hangi koşullarda hangi kapsamda değerlendirildiği, düzenlemelere ve poliçe içeriğine göre farklılık gösterebilir. Özel sigortanız varsa sigorta şirketinize önceden danışmanız iyi olur.
Van'da yaşayan hastalarımız için yol ve konaklama gibi ek maliyetler söz konusu değil. Bu da hekim değerlendirmesini bir gün, uygulamayı ise sizin için uygun başka bir gün yapabilme esnekliği sağlıyor. Değerlendirmede ek bir tetkik istenirse, sonuçlar çıktıktan sonra rahatça uygulama gününü belirleyebiliyoruz.
Seans sayısı da maliyet açısından merak edilen bir konu. Hacamat sık aralıklarla yapılmamalıdır; her uygulama vücut için küçük de olsa bir kan kaybı demektir. Uygulama aralığı kişinin sağlık durumuna ve kan değerlerine göre hekim tarafından belirlenir. Bu yüzden hacamatı bir seans paketi gibi değil, ihtiyaç ve uygunluk değerlendirmesine göre planlanan bir uygulama olarak düşünmek gerekir.
Mevzuata göre hacamatı yalnızca hekimler uygulayabilir ve bu hekimlerin Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanmış hacamat uygulama sertifikasına sahip olması gerekir. Hekim olmayan kişilerin, hangi belgeye sahip olursa olsun hacamat uygulaması yasal değildir. Bu kuralın arkasında önemli bir gerekçe var: Uygulama sırasında ya da sonrasında gelişebilecek bayılma, tansiyon düşüklüğü veya beklenmedik kanama gibi durumlara doğru müdahale edebilmek tıbbi bilgi gerektirir.
Hekim değerlendirmesinin bir diğer önemi, şikâyetin arkasındaki asıl sorunu atlamamaktır. Hacamat için başvuran bir hastada, bazen başka bir tedavi gerektiren bir hastalık bulunabilir. Sık tekrarlayan baş ağrısı yüksek tansiyonun ya da göz kaynaklı bir sorunun işareti olabilir. Sırt ağrısı kimi zaman kalp, akciğer ya da böbrek kaynaklı olabilir. Bacağa yayılan bel ağrısında ise bir fıtığın sinire baskı yapıp yapmadığı değerlendirilmelidir. Bu ayrımları yapmak, hacamatı güvenli kılan şeydir.
Merkezimizde hacamat, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanımız Uzm. Dr. Sedat Öztürk'ün çalışma alanları arasında yer alıyor. Uzmanlık eğitimini Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde tamamlayan Dr. Öztürk, bel, boyun ve sırt ağrısıyla başvuran hastalarda gerektiğinde hacamatı diğer tedavi yöntemleriyle birlikte planlıyor. Özgeçmişine buradan, hacamat hakkında genel bilgilere ise hacamat tedavisi sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Hacamatın faydaları konusunda dürüst olmak istiyoruz. Bazı bilimsel çalışmalar, hacamatın özellikle boyun ve bel ağrısında kısa süreli rahatlama sağlayabileceğini gösteriyor. Ancak bu çalışmaların önemli bir kısmı küçük ölçekli ve kanıt düzeyi sınırlı. Hacamatın kanı temizlediği, vücuttan zararlı maddeleri attığı ya da kronik hastalıkları iyileştirdiği yönündeki yaygın inanışlar ise bilimsel olarak doğrulanmış değil. Bu nedenle beklentinizi gerçekçi tutmanızı öneriyoruz.
Hacamat herkes için uygun değildir. Kansızlığı olanlar, kanama ve pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, gebeler, düşük tansiyonu olanlar, ateşli ya da enfeksiyonlu dönemdekiler, uygulama bölgesinde yara ya da cilt hastalığı bulunanlar, ciddi kalp hastalığı olanlar ve şekeri kontrol altında olmayan diyabet hastaları için hacamat uygun değildir. Yakın zamanda kan bağışı yaptıysanız da uygulamayı ertelemeniz gerekir.
Ramazan ayında hacamat yaptırmak isteyen hastalarımızdan da sık soru alıyoruz. Oruçlu iken, yani uzun süre aç ve susuz kalınmış bir durumda yapılan hacamat, baş dönmesi, tansiyon düşmesi ve bayılma riskini artırır. Bu nedenle oruçlu iken hacamat yaptırmanızı önermiyoruz. Ramazan öncesi ya da sonrasında, vücudunuzun dinç ve sıvı dengesinin yerinde olduğu bir dönem daha güvenli olacaktır.
Hacamat yapan bir yere başvurmadan önce sormanız gereken ilk şey, uygulamayı kimin yapacağı ve o kişinin hacamat uygulama sertifikasına sahip bir hekim olup olmadığıdır. İkinci soru, uygulamanın yapılacağı yerin izin verilmiş bir sağlık kuruluşu olup olmadığıdır. Yetkili bir kurum bu belgeleri göstermekten kaçınmaz. Eve gelerek hacamat yapmayı teklif eden kişilere karşı özellikle dikkatli olun; bu tür uygulamalar yasal olmadığı gibi hijyen ve acil müdahale açısından da ciddi riskler taşır.
Merkezimizde bir hacamat uygulamasının nasıl geçtiğini adım adım anlatalım. Önce hekim görüşmesi yapılır, sağlık geçmişiniz ve şikâyetiniz konuşulur, tansiyonunuz ölçülür. Uygunsa uygulama odasına alınırsınız. Uygulama bölgesi açıkta kalacak şekilde, genellikle yüzüstü yatar ya da oturur pozisyonda konumlandırılırsınız. Cilt antiseptik bir solüsyonla temizlenir. Tek kullanımlık kaplar yerleştirilir ve kısa bir süre vakum uygulanır.
Ardından kaplar kaldırılır ve aynı bölgelerde, steril tek kullanımlık uçlarla çok yüzeysel çizikler açılır. Bu çizikler derinin yalnızca en üst katmanını ilgilendirir. Kaplar yeniden yerleştirilir ve vakumla az miktarda kan alınır. Son olarak kaplar kaldırılır, bölge temizlenir ve gerekirse üzeri örtülür. Uygulama sonrasında bir süre dinlenmeniz ve tansiyonunuzun tekrar ölçülmesi istenir. Hekim görüşmesiyle birlikte tüm süreç genellikle yarım saat ile bir saat arasında tamamlanır.
Uygulama günü hafif bir öğün yemiş ve yeterince su içmiş olarak gelmeniz önerilir. Aç karnına yapılan uygulamalarda baş dönmesi ve bayılma daha sık görülür. Kan sulandırıcı ya da tansiyon ilacı kullanıyorsanız ilaçlarınızı kendi başınıza bırakmayın; hekim görüşmesinde bunu mutlaka belirtin.
Uygulamadan sonra kapların bulunduğu yerlerde yuvarlak, morumsu izler kalır ve bunlar genellikle birkaç gün ile bir hafta arasında kendiliğinden kaybolur. Çizik açılan bölgeler ilk gün hafif sızlayabilir. Aynı gün ağır egzersiz, sıcak banyo, hamam ve sauna önerilmez. Bölgeyi temiz ve kuru tutmanız gerekir. Kızarıklığın artması, şişlik, akıntı ya da ateş gelişirse vakit kaybetmeden bize başvurun.
Van'ın kış aylarında uygulama sonrası küçük ama önemli bir öneri de şu: Uygulamadan sonra soğuk havaya çıkmadan önce sırtınızı iyi örtün, uygulama bölgesini terli ya da ıslak giysilerle soğukta bırakmayın. Uygulama günü dinlenmeye ayırmak ve dışarıda uzun süre kalmamak, kendinizi daha rahat hissetmenizi sağlar.
Bir hacamat merkezinin güvenli olup olmadığını anlamak için bazı temel hijyen kurallarına dikkat edebilirsiniz. Uygulama alanı temiz ve düzenli olmalı, kullanılacak malzemeler sizin önünüzde ambalajından çıkarılmalı, uygulamayı yapan hekim eldiven giymeli, cilt uygulama öncesi antiseptikle temizlenmeli ve kullanılan malzemeler tıbbi atık kutusuna atılmalıdır. Bu kurallardan biri bile eksikse, uygulamayı yaptırmamanız en doğru karar olur.
Merkezimizde hacamat, fizik tedavi birimimizin bir parçası olarak uygulanıyor. Bu sayede bel, boyun ve sırt ağrısıyla başvuran hastalarımızda hacamat, gerekirse egzersiz programı, fizik tedavi seansları ya da hekim tarafından yapılan diğer uygulamalarla birlikte planlanabiliyor. Ağrının nedenine yönelik bu bütüncül yaklaşım, yalnızca hacamata dayanan bir yaklaşımdan çok daha kalıcı sonuçlar verebilir. Fizik tedavi birimimiz hakkında daha fazla bilgi için Van fizik tedavi doktorları yazımızı okuyabilirsiniz.
Kadın hastalarımız için zamanlama konusunda bir not ekleyelim. Adet döneminde ve hemen sonrasında hacamat yapılmamalıdır. Gebelik ihtimali varsa, emzirme dönemindeyseniz ya da yakın zamanda doğum yaptıysanız bunu mutlaka belirtin. Doğum sonrası dönemde ve sık adet kanaması olan kadınlarda demir eksikliği yaygın olduğundan, hekiminiz önce kan değerlerinize bakmak isteyebilir.
Düzenli hacamat yaptırmak isteyen hastalarımıza, kan değerlerini belirli aralıklarla kontrol ettirmelerini öneriyoruz. Her uygulamada alınan kan miktarı az da olsa, sık tekrarlanan uygulamalar özellikle kadınlarda ve yaşlılarda kansızlığa katkıda bulunabilir. Uygulama aralığını hekiminizle birlikte belirlemeniz bu açıdan önemlidir.
Daha önce başka bir yerde hacamat yaptırıp sorun yaşamış hastalarımız da bize başvuruyor. Uzun süre geçmeyen morluklar, iyileşmeyen ya da iltihaplanan çizik izleri, uygulama sonrası günlerce süren halsizlik bu sorunların başında geliyor. Böyle bir deneyim yaşadıysanız, bir sonraki uygulamadan önce bunu hekiminize anlatın. Gerekirse kan değerleriniz ve pıhtılaşma testleriniz kontrol edilir, uygulama planı buna göre değiştirilir ya da hacamatın sizin için uygun olmadığına karar verilebilir. Önceki deneyimlerinizi paylaşmak, sizin için daha güvenli bir plan yapılmasını sağlar.
Randevu ve bilgi için 0850 440 44 45 veya 0432 215 79 99 numaralı telefonlarımızı arayabilir, WhatsApp üzerinden 0539 235 34 34 numarasına yazabilirsiniz. Merkezimizin adresi Halilağa Mahallesi, İpekyolu Caddesi, Stad Karşısı 3. Sokak No:3, İpekyolu / Van'dır. Hacamatı düşünüyorsanız, önce hekim değerlendirmesi ile başlamanızı ve bu uygulamaya gerçekçi bir beklentiyle yaklaşmanızı öneriyoruz.